Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

Norþan-hymbre

(n.)
Grammar
Norþan-hymbre, pl.

The NorthumbriansNorthumbriathe people or province north of the Humber

Entry preview:

The Northumbrians, Northumbria, the people or province north of the Humber Hé Ida féng tó ríce, ðonon Norþanhymbra cynecyn onwóc, Chr. 547; Erl. 16, 7. Ðǽr wæs ungemetlíc wæl geslægen Norþanhymbra, 867; Erl. 72, 15. Norþanhymbra mǽgþ ðe Ceólwulf ofer

Linked entries: Norþ-hymbre Hymbre

óþ-healdan

(v.)
Entry preview:

to withhold, keep back Gif hwelc folc biþ mid hungre geswenced, and hwá his hwiǽte gehýt and óþhielt hú ne wilt hé ðonne hiera deáþes si populos fames atlereret, et occulta frumenta ipsi servarent, auctores proculdubio mortis existerent, Past. 49, 1;

rǽge

(n.)
Grammar
rǽge, an; f.
Entry preview:

A roe, a wild she-goat Rǽge caprea, Wrt. Voc. i. 78, 31 : capriole, ii. 129, 59. Hrǽge damula vel caprea, i. 22, 65. Ráge, ii. 16, 80. Mýnster ðe is nemned æt Hrége heáfde ( ad Caprae caput ), Bd. 3, 21; S. 551, 18. Ic gefeó rǽgan capio capreas, Coll

Linked entry: ráge

ge-wífian

(v.)
Grammar
ge-wífian, p. ode, ade; pp. od, ad [wífian to take a wife]

To take a wifemarryuxōrem dūcĕre

Entry preview:

To take a wife, marry; uxōrem dūcĕre Gewífodon duxĕrunt uxōres, Jud. 3, 6. Ðæt cristen man gewífige that a christian man marry, L. Eth. vi. 12; Th. i. 318, 13, 18: L. C. E. 7; Th. i. 364, 23. Manige habbaþ genóg gesǽlilíce gewífod many have married happily

Linked entry: wífian

be-werian

(v.)
Grammar
be-werian, bi-werian, -wergan; p. ede, ode; pp. ed, od

To defend restraindefendere, prohibere, tueri

Entry preview:

To defend restrain; defendere, prohibere, tueri Bisceopas godcunde heorda bewarian and bewerian sceolon bishops ought to guard and defend [tueri debent] their spiritual flocks, L. C. E. 26; Wilk. 133, 22; Th. i. 374, 25. Bewerede coercuit, Cot. 56. Bewered

Linked entry: bi-werian

ge-derian

(v.)
Grammar
ge-derian, p. ode, ede; pp. od, ed

To injurehurtlædĕre

Entry preview:

To injure, hurt; lædĕre Ðyssum wordum ðá gecwedenum, hine sóna se wind onwearp fram ðære byrig, and dráf ðæt fýr on ða ðe hit ǽr onbærndon, swá ðæt hí sume mid ðam fýre gederede wǽron quo dicto, stătim mūtāti ab urbe venti, in eos qui aecendĕrant flammārum

ge-gada

(n.)
Grammar
ge-gada, an;

A fellow-travellera companionassociatecomescomplexconspirans

Entry preview:

A fellow-traveller, a companion, associate; comes, complex, conspirans,Ælfc. Gl. 86; Sons. 74, 27, 28. He feóll ðá adún and ealle his gegadan into helle wíte he fell down then and all his companions into hell torment, Swt. A. S. Rdr. 59, 93, 87. Afeóll

ge-mǽðian

(v.)
Grammar
ge-mǽðian, -mǽðegian, -mǽðrian, -méðrian; p. ode; pp. od

To honour, bestow something with honour upon onehŏnōrāre, bĕnigne conferre

Entry preview:

To honour, bestow something with honour upon one; hŏnōrāre, bĕnigne conferre Búton he hwæne furðor gemǽðrian [gemǽðian, MS. B.] unless he will more amply honour any one, L. C. S. 12; Th. i. 382, 15 : 15; Th. i. 384, 4. For ðære micclan mǽrþe ðe he hine

Linked entry: ge-méðrian

regol-líf

(n.)
Grammar
regol-líf, es; m.

A life according to ecclesiastical rules

Entry preview:

A life according to ecclesiastical rules Ðá gestaþelode hé ðǽr mynster and ðæt tó reogollífe gesette fundavit ibi monasterium, ac regulari vita instituit, Bd. 4, 13;S. 583, 12. Gif man folciscne mæssepreóst mid tihtlan belecge ðe regollíf næbbe, ládige

un-fáh

(adj.)
Grammar
un-fáh, adj.

Not regarded as a foe

Entry preview:

Not regarded as a foe, used of the kinsmen of a criminal when not involved in the feud which their kinsman's guilt occasioned Gif hwá heonanforð ǽnigne man ofsleá, ðæt hé wege sylf ða fǽhðe ... Gif hine seó mǽgð forlǽte ... ðonne wille ic ðæt eall seó

Linked entries: un-fǽhð fáh

un-gesǽligness

(n.)
Grammar
un-gesǽligness, e; f.

Unhappinesscalamitymisery

Entry preview:

Unhappiness, calamity, misery Ungesǽlignys infelicitas, Ps. Spl. 13, 7. Seó ungesǽlignys becom on ðæt folc, ðæt hig ðone Hǽlend geféngon and on róde áhéngon, Nicod. 1; Thw. 1, 12. Wæs se dóm oncyrred Euan ungesǽlignesse, ðæt heó cende on sáre and on

Linked entry: ge-sǽlignes

un-tódǽled

(adj.)
Grammar
un-tódǽled, adj.

Undividedunseparated

Entry preview:

Undivided, unseparated Is ðæt full gód ðæt eall ætgædere is untódǽled, Bt. 34, 9; Fox 146, 28. Hé biþ ánfeald untódǽled, 33, 2; Fox 122, 18, 21. Se God is simle on ánum untódǽled, 34, 6; Fox 142, 22: Wulfst. 21, 19. Willnade se cyning ðæt se wer him

á-ríman

Entry preview:

Ðis ðæt wé nú feám wordum árímdon haec quae breviter enumerando perstrinximus, Past. 75, 16. Árím letanias, Lch. i. 400, 10. Hwá is þætte áríman mæge hwæt þǽr moncynnes forwearð, Ors. 1, 11; S. 50, 13: Bl. H. 59, 33: 63, 1. Manige óþre þe is lang tó

be-smitenes

Grammar
be-smitenes, be-smitennes.
Entry preview:

Add Besmitenesse contagione, Wrt. Voc. ii. 15, 21: colludio, 22, 25. Besmitenessa contagia, 21, 49. physical Besmitenyse squaloris, i. inquinationis, An. Ox. 3482. moral ꝥ hire bid besmitennys (pottutio), Ll. Th. ii. 156, 9. Bútan besmiten*-*nysse

cin-bán

Entry preview:

Add: jaw-bone, jaw Án geswel weóx on hire swuran under þám cinbáne (cynn-, v. l.) (sub maxilla, Bd. 4, 19), Hml. S. 20, 52. Cinbán maxillae, Wrt. Voc. i. 64, 45: mandibulas, ii. 77, 42: 86, 76: 56, 26: Hpt. Gl. 520, 73. Þǽra cinbán þú scealt mid brídle

cnotta

Entry preview:

Add: a knot, fastening Hét hé þone wer gebindan and ǽnne mæssepreóst . . . mid heardum cnottum samod, Hml. S. 29, 214. Unbindan þá fæstan cnottan synna, 10, 47. Hé unhand þá rápas and þá cnottan þára bænda, Gr. D. 165, 4. a knotty point, difficulty

cugele

Entry preview:

Cugele, R. Ben. 92, 3. Þæt hé hæbbe cugelan (cúlan, v. l.) . . . sý on wintra seó cuhle (cúle, v. l. ) of þiccurn hrægle, R. Ben. 89, 11. Heó hire heáfod behylede mid hire cúlan, Hml. S. 33, 237: Angl. xiii. 443, 1115. Ofer þá cúlan super cucullam, 1116

cirr

(n.)
Entry preview:

Æt ánum cierre uno eodemque tempore, Past. 455, 33. Hit gesǽlde æt sumum cierre, Met. 9. 23. Cyrre, Sat. 538. Cirre, Ors. 1, 1; S. 17, 7: Chr. 897; P. 90, 20. Bestǽlon hié hié upp æt sumum twám cirron (cyrrum, v. l.), æt óþrum cierre (cyrre, v. l. )

Linked entries: cerr cier cyrr

dráf

Grammar
dráf, drǽf.
Entry preview:

Hét se hálga wer þæt seó cú gewende tó þǽre heorde, and heó swá bilewite swá scép beáh tó þǽre drǽfe, Hml. S. 31, 1055. Se geneát sceal láde lǽdan, dráfe drífan, C. D. iii. 450, 33. Sum fearhrýþer þæs óþræs' ceápes geférscipe oferhogode . . . Hé þæs hyrdes

dwǽs

Entry preview:

Se portgeréfa nam tó Malche graman, and him mid eallum hete cídde, and hine þus áxode: 'Þú stunta and se mǽsta dwǽs þe ǽfre on þissere byrig mǽst wæs ( the biggest blockhead that ever was in this town ), on hwilce wísan sceole wé þé gelýfan?,' Hml. S.