Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

fyrmest

(adj.)
Grammar
fyrmest, adj.

excellent

Entry preview:

Nembroð fyrmest wæs æt þǽre getimbrunge þǽre byrig Babilonian Nemroth condendae Babyloniae auctor exstiterat, Angl. vii. 40, 380. On þám geférscipe wǽran þá fyrmestan Mellitus, . . .

ge-rádlíce

(adv.)
Grammar
ge-rádlíce, adv.
Entry preview:

Wé habbað ymbe þǽre sunnan ryne manega þing gerádlíce átrahtnod, 308, 15. Cf. ge-rǽdelíce

Linked entry: ge-rádelíce

hecge

(n.)
Grammar
hecge, an; f.

an enclosurea fencehedge

Entry preview:

Ǽrest of þám gáran innan þá blacan hegcean; of þǽre hegcean innan þone fúlan bróc, C. D. B. ii. 259, 7

stybb

Entry preview:

Of stánmere on þǽre pyrigean styb; þonne of pyrigean stybbe on þonne þorn, C. D. B. iii. 39-S 37- ¶ On ðæne æscstubb; of ðám æscstubbe, 234, 27. On ðone æscstyb, vi. 33, 37. Add

þunor-rád

Entry preview:

D. 208, 22, Mycel mægn lígetslehta and þunurráde (þuneráda, v.l.) magna coruscalionis et tonitrui virtus, 167, 24, Mid þǽre þunoráde . . . betwyh þám lígetslehtum and þunorrádum (þunerádum, v.l.) cum tonitruo . . . inter coruscos et tonitruos, 168, 4-

ge-swerian

(v.)
Entry preview:

Hé him geswór on his goda noman þæt hé ǽgþer wolde . . . Ors. 4, 6; S. 178, 9. combining and to swear an oath that . . . Áð þte giswór ł þte gisworen bið tó Abrahame þte búta ondo . . . hére we him, Lk. R. L. 1, 73.

bisceop-scír

(n.)

a diocese

Entry preview:

Ealle þá witan þe in þǽre biscopscíre (-ríce, v. l.) (episcopio ) wǽron, Gr. D. 67, 30. Sumne híred on his (St. Martin) bisceopscíre, Bl. H. 225, 6. Wæs tódǽled in tuá bisc̃scíra West-Seaxna lond; ǽr hit wæs án, Chr. 709; P. 40, 26. Add

burg-weall

Entry preview:

In Lucan þǽre cæstre ... seó eá flóweþ be þám burhwealle ( juxta urbis muros ), Gr. D. 192, 16. On ðá burhwalles; of ðám burhwallan ... cn suðwardne ðone burhwal, C.D. iii. 394, 28-30.

ellen-stybb

(n.)
Grammar
ellen-stybb, -stubb, es; m.

An elder-stump

Entry preview:

An elder-stump Æt þæne ellenstyb; of ðám stybb, C. D. iii. 24, 3. On ðone ellenstyb, 437, 19. Ellenstub, 10, 17: 25, 21. Of ðá(m) ellenstubbe on ðane óðerne ellenstubbe, vi. 102, 25. Usque le ellerne stubbe, iii. 407, 25.

ge-þreát

(n.)
Entry preview:

violence Heó wearð geleaht and tó þám hǽðenan temple getogen mid geðreáte ꝥ heó þǽre gydenan Diane godes wurðmynt gebude (cf. se geréfa hí nídde ꝥ heó Críste wiðsóce, Shrn. 31, 18), Hml. S. 2, 384.

híra

Entry preview:

Mid glædum gefance þá underþeóddan leorneras heora ealdrum hýran sceolan, for ðí þæne glædan hýran God lufað, R. Ben. 20, 24. Mid þám gecorenum Crístes hérum (hyrede, v. l.), Wlfst. 256, 19. Take here héra, hýra in Dict. and add

Linked entry: héra

riht-gelífed

Entry preview:

Wæs geworden ꝥ seó ryhtgelýfde (-lýfede, v. l.) lǽr wæs weaxende; and ealle þá þe þǽre rihtgelýfdon (-lýfedan, v. l.) láre wiþerwearde wǽron perplura catholicae obseruationis ecclesiis Anglorum contulit . . .

deófol

Entry preview:

Þæt deófol cwæð tó þam folce, Bl. H. 243, 2, 4, 9, 14. Ꝥ wæs þæt deófol ꝥ seó þeód hyre for god beeódon, and hí nemdon þone Astaróþ, Shrn. 120, 31. Forlét se deófol (diówl, L., ꝥ deóful, R. diabolus ) hine, Mt. 4, 11.

help

Grammar
help, hylp (an i-stem noun? Cf. u-grade forms, hulpa, hulfa in O. L. Ger. and O.H.Ger. But cf. also hylpan = helpan):

helpassistancesuccouran aida thinga placea refugea cureremedy of disease

Entry preview:

Heó þæt cild gebaer eallum middangearde tó sóðan helpe, Wlfst. 22, 10. Ic helpe tó þé holde gelýfe ad te confugi. Ps. Th. 142, lo: Sae. 291: Vald. 2, 27.

Linked entry: helpe

meaht

Entry preview:

Þǽr nú God swutelað þæs hálgan martires mihta, Chr. 1012 ; P. 143, 4. bodily strength Gif þé þince ꝥ þú máran lǽcedóm dón ne durre for unmihte þæs mannes. . . gebíd oþ ꝥ þú dyrre. Gif meht ne wyrne, lǽt him blód, Lch. ii. 254, 4.

losian

(v.)
Entry preview:

Hé beorna reáf manige méteð, þǽr hit mannum losað invenit spolia multa. Ps. Th. 118, 162. Eall heora ǽhta losodon, Hml. S. 30, 151.

gafol-irþ

(n.)
Grammar
gafol-irþ, e; f.

The ploughing by theand the sowing from his own barn of a certain portion of the lord's land and the reaping and carrying of the crop to the lord's barn by way of rent

Entry preview:

Þa gerihta þæ ðá ceorlas sculan dón tó Hysseburnan ... .iii. æceras geerian on heora ágenre hwíle and mid heora ágenan sǽde gesáwan, and on heora ágenre hwíle on bærene gebringan, Cht. Th. 144, 28-38

Linked entries: gærs-irþ gafol-yrþ

ge-wanian

(v.)
Entry preview:

Wé forhealdað ǽghwǽr Godes gerihta, and ne dear man gewanian on hǽðenum þeódum ǽnig þǽra þinga þe gedwolgodon tó lácum betǽht bið, Wlfst. 157, 15

hálgian

(v.)
Entry preview:

L. 17, 17-19. . to consecrate, set apart as sacred to God, dedicate to a religious office or use On þissum geáre man hálgode þet mynster æt Westmynster . . . hine man bebyrgede innan þǽre níwan hálgodre circean on Westmynstre, Chr. 1066; P. 195, 3-197

hírsum-ness

obedienceobediencehumilityservice

Entry preview:

Ðǽre forman eádmódnesse stepe is hýrsumnes bútan elcunge ... sóna swá heom ǽnig þing fram heora ealdre geboden bið, hí þæt bútan elcunge mid weorce gefremmað, R. Ben. 19, 14-19: 12, 12.