Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

drihten

(n.)
Grammar
drihten, gen. drihtnes, drihtenes ; m.

A ruler, lord, the Lord

Entry preview:

Se seofoða ys Drihtnes restedæg ðínes Godes septĭmo die sabbătum Domĭni Dei tui est, Ex. 20, 10. Eálá Drihtenes þrym O majesty of the Lord, Cd. 216; Th, 274, 34; Sat. 164: Ps. Lamb. 26, 13: Ps. Th. 68, 37

smale

(adv.)
Grammar
smale, smæle; adv.

finely not loudly

Entry preview:

Hundes tux gebærned and smale gegniden Lchdm. i. 372, 1. Gegníd tó duste swýðe smale 196, 12: 198, 1, 15. Genim wæterhæfern gebærnedne and ðonne gegniden smale ii. 44, 20. Genim swefl, gebeát swíðe smale 88, 17: i. 358, 9.

Linked entries: smæl smæle

hrór

(adj.)
Grammar
hrór, adj.

Stirringactiveagilenimblevigorousstoutstrong

Entry preview:

Geseoh hróre meaht hysse ðinum da potestatem tuam puero tuo, 85, 15. Hróre stence with strong perfume, 132, 2. Ðæt hé folc gesceóp fægere Drihten heraþ holdlíce hróre geþance populus qui creabitur laudabit Dominum, 101, 16.

þæder

(adv.)
Grammar
þæder, adv.
Entry preview:

Thither, whither Gá ðú and lǽde ðís folc þæder þe ic þé ǽr sǽde tu vade et duc populum istum, quo locutus sum tibi, Ex. 32, 34. On mergen com se biscop þæder, Shrn. 139, 35. Hé þæder ineode, 156, 13

Linked entry: þider

cýpan

(v.)
Grammar
cýpan, cípan; ic cýpe, ðú cýpest, cýpst, he cýpeþ, cýpþ, pl. cýpaþ; p. cýpte, ðú cýptest, pl. cýpton,cíptun

To sell vendere

Entry preview:

Hwǽr cýpst ðú fixas ðine ubi vendis pisces tuos? 23, 21. Ðú sældest vel cýptest folc ðín vendidisti populum tuum, Ps. Spl. T. 43, 14. Sǽde ðám ðe ða culfran cýpton dixit his qui columbas vendebant, Jn. Bos. 2, 16.

stellan

(v.)
Grammar
stellan, stillan; p. stealde; pp. steald.
Entry preview:

Ðonne cumaþ upplíce eoredheápas stiþmægen ástyred styllaþ embútan eal engla werod écne behlǽnaþ ðone mǽran Metod (cf. ðonne cumaþ ealle engla þreátas stíðe ástyrode standaþ ábutan eall engla werod écne ymbtrymmaþ ðone mǽran kyning, Wulfst. 137, 14) tum

DÍGOL

(n.)
Grammar
DÍGOL, dýgol, dégol,es; n.

Concealment, a secret place, secret, darkness, the grave, mystery secrētum, abscondĭtum, sepulcrum, mystērium

Entry preview:

Concealment, a secret place, secret, darkness, the grave, mystery; secrētum, abscondĭtum, sepulcrum, mystērium Ðæt ðín ælmesse sý on díglum ut sit eleemosy̆na tua in abscondĭto, Mt. Bos. 6, 4. He wǽt díglu heortan ipse nōvit abscondĭta cordis, Ps.

cnódan

(v.)
Grammar
cnódan, cneódan; pp. [ge-]cnóden.
Entry preview:

impute, attribute Gif hwæt welgedónes bið, ðonne cnódað him ðæt ealle ðá ðe him under*-*ðiédde bióð mid herenesse omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, Past. 111, 3. to attribute, call by a person's name, name after a person Þone tún

girn-ness

(n.)
Grammar
girn-ness, e; f.
Entry preview:

Voc. ii. 62, 56. desire expressed in words, petition, prayer Heora módes gyrnesse gehýrað þíne eáran desideria cordis eorum audivit auris tua, Ps. Th. 9, 37

Linked entry: gyrnes

be-weardian

(v.)
Grammar
be-weardian, -weardigan; part. -weardigende; p. ode; pp. od

To ward, protect, keepcustodireprotegere, observare

Entry preview:

To ward, protect, keep; custodire; protegere, observare Ðú, Drihten, beweardast us tu, Domine, custodies nos, Ps. Spl. 11, 8. Hálige englas ða dǽda beweardiaþ holy angels protect the deeds, L. C. E. 4; Th. i. 360, 31. Beweardigende observantes, Ps.

lǽnan

(v.)
Grammar
lǽnan, p. de

To lendgrantlease

Entry preview:

Ne lǽne ðínum bréðer nán þing tó híre non fænerabis fratri tuo ad usuram pecuniam, Deut. 23, 19. Ys forboden ðæt hé his feoh tó nánum unrihtum gafole ne lǽne prohibitum est, pecuniam suam ullo injusto fænore mutuam dare, L. Ecg.

Linked entry: ge-léned

ge-nyhtsum

Entry preview:

Bið on þínes húses hwommum genihtsum abundans in lateribus domus tuae, 127, 3. abounding in, having in large quantity Genihtsum (genihtsumnes?) þæs yfeles copia, Wrt. Voc. ii. 22, 18. Is þín milde mód genihtsum tu copiosus misericordia, Ps.

ge-treówan

(v.)
Grammar
ge-treówan, -triówan, -triéwan; p. de; pp. ed.

to trustbelievehave confidencehopeconfiderecrederesperareto make true or credibleto persuadesuggestto make one's self out to be trueto clear one's self

Entry preview:

Ic on ðín word getreówe in verbum tuum speravi, 114: 62, 1, 7: 129, 5: 124, 1: 129, 6. Ic on ðínum wordum getreówde I trusted in thy words, 5. Ic ðínum wordum getreówde in verbum tuum speravi, 118, 74.

ge-nyhtsumian

(v.)
Entry preview:

Tuu hund penninga ne genyhtsumiað ( sufficiunt ) him, Jn. L. R. 6, 7. Him mæg heora ágen lár genihtsumian, Hml. Th. ii. 594, 18. <b>III a.

andetnes

(n.)
Grammar
andetnes, -ness; andetnys, -nyss, e; f.

A confessionacknowledgmentprofessiongiving of thanks or praisepraisehonourgloryconfessio

Entry preview:

Ðe his naman neóde sealdon him andetnes ǽghwǽr habban ad confitendum nomini tuo, Ps. Th. 121, 4. Is upp-ahafen his andetness, heáh ofer myclum heofone and eorþan confessio ejus super cælum et terram, 148, 13: 95, 6.

un-hírlíc

(adj.)
Grammar
un-hírlíc, adj.

fiercesavagedismaldoleful

Entry preview:

fierce, savage, of living creatures Mera mengeo on onsióne máran and un[hý]rlícran ðonne ða elpendas, Nar. 11, 1. of things Ðá cwom ðǽr swíðe micel wind and tó ðæs unheórlíc se wind geweóx ðæt hé ðara úra getelda monige áfylde tum euri uenti tanta uis

Linked entries: un-heórlíc hír-lic

ceáce

Entry preview:

Add: ceóce. jawbone, cheek In suíðra ceica ðín (in ðæt swíðran wonge ł céke þín, R.) in dextera maxilla tua, Mt. L. 5, 39. Þæt wange wið þá ceócan ufan mandibula, Wrt. Voc. ii. 58, 3. On céce in maxillam, Lk. L. 6, 29. Ceácan mala, maxilla, Wrt.

BYT

(n.)
Grammar
BYT, bytt, e; f: pl. bytta
Entry preview:

A bottle, flagon, BUTT, tun; uter, dolium Byt uter, Wrt. Voc. 85, 82. Bytt uter, Ælfc. Gr. 9, 18; Som. 9, 58. Ne híg ne dóþ niwe wín on ealde bytta; gyf hí dóþ, ða bytta beóþ tobrocene, and ðæt wín agoten, and ða bytta forwurðaþ.

Linked entries: ele-byt bitt

be-habban

(v.)
Grammar
be-habban, he -hæfeþ; p. -hæfde; pp. -hæfed, -hæft; v. a.[be by, near, habban to have].

to compassencompasssurroundcingerecircumdare to comprehendcomprehenderecontinereto restraindetainstaydetinere

Entry preview:

to compass, encompass, surround; cingere, circumdare Ðíne fýnd behabbaþ ðé inimici tui circumdabunt te Lk. Bos. 19, 43 : Jos. 6, 20.

nirwan

(v.)
Grammar
nirwan, nirwian; p. de, ode

To constrainrepressblamethreaten

Entry preview:

Ne ne on ðínum yrre ne nyrwa ðú mé neque in ira tua corripias me, Ps. Spl. 37. 1