Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

CLǼNE

(adj.)
Grammar
CLǼNE, cléne; se clǽna, seó, ðæt clǽne; m. clǽnra, f. n. clǽnre; clǽnest; adj.

CLEAN, pure, clearmundus, purus, merus, serenuschaste, innocentcastus, innoxius

Entry preview:

Ne acyr ðú fram ðínum cnihte ðín clǽne gesihþ ne avertas faciem tuam a puero tuo, 68, 17. Gewát him se hálga sécan ðone clǽnan hám the holy one departed to seek the pure home, Andr. Kmbl. 1956; An. 980.

Linked entries: cláne cléne

ESNE

(n.)
Grammar
ESNE, es; m.

A man of the servile class, a servant, retainer, man, youth mercēnārius, servus, vir, jŭvĕnis

Entry preview:

Ic eom ðín ágen esne, Dryhten O Dŏmĭne, ĕgo sum servus tuus, Ps. Th. 115, 6: Gen. 24, 61, 66: Exon. 112a, 112b; Th. 430, 9, 17, 31; Rä. 44, 5, 9, 17. On ðínes esnes gebéd in orātiōnem servi tut, Ps. Th. 79, 5.

furþor

Entry preview:

Hé furðor cymeð ufor ánre niht ús tó túne, Men. 33. Ofer midne winter furðor fíf nihtum, 125

DYRNE

(adj.)
Grammar
DYRNE, dierne; def. se dyrna, seó, ðæt dyrne; adj.

close, hidden, secret, obscure occultus, secrētus, latens, obscūrusdark, deceitful, eviltenebrīcōsus, subdŏlus

Entry preview:

Ne dó ðú ne dyrne ðíne ða deóran bebodu non abscondas a me mandāta tua, Ps.

Linked entries: derne dierne

leán

(n.)
Grammar
leán, es; n.

Rewardrecompenseremunerationrequitalretribution

Entry preview:

Ðonne forliést gód man his leánum ðonne hé his gód forlǽt tum suo praemio carebit, cum probus esse desierit, Bt. 37, 2; Fox 189, 26. Ðæt edleán is ofer ealle óðre leán tó lufienne, Fox 190, 1

Linked entries: leahan be-leán

ge-witnes

(n.)
Grammar
ge-witnes, -ness, e; f.

knowledgecognisancewitnesstestimonyused of persons

Entry preview:

Wundorlíc is ðín gewitnes mirabilia testimonia tua, Ps. Th. 118, 129, 24. He wearþ gemyndig his gewitnesse memor erit testamenti sui, 110, 4. Ne yfel gewitnes ne wrégde nor had evil witness accused them, Blickl. Homl. 163, 1.

Linked entry: witness

bóc

(n.)
Grammar
bóc, g. bóce? béc; d. béc; acc. bóc; pl. nom. acc. béc; g. bóca; d. bócum, bócan; f.

a BOOKlibera charterchartafor the books which a priest ought to possessfor his canonical hours

Entry preview:

Adilga me of ðínre béc dele me de libro tuo, Ex. 32, 32, 33. Swá he ða bóc unfeóld so he unfolded the book, Lk. Bos. 4, 17, 20: Deut. 31, 26. Ða béc befón to contain the books; capere libros, Jn. Bos. 21, 25.

swipu

(n.)
Grammar
swipu, e; swipu(-e), an; f.: swipa (?), an; m.
Entry preview:

Kmbl. 243; Sal. 121. figurative, affliction, chastisement Swipu ne geneálǽcþ ðínum getealde flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo, Ps. Lamb. 90, 10. Ne mæg heard sweopu weorðan húse ðínum on neáweste, Ps. Th. 90, 10.

Linked entries: swipa swipe

un-gemet

(n.)
Grammar
un-gemet, es; n.

immensityan immense numberimmoderationexcessto excesswithout measureexcessivelyimmenselyvery

Entry preview:

Wese ðín esne on ðé ungemete blíðe servus tuus laetabitur, Ps. Th. 108, 27: 115, 2: 141, 7: 143, 17: Beo. Th. 5436; B. 2721. Ic bidde ðínre ansýne ungemete georne, mid ealre gehygde heortan mínre deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, Ps.

Linked entries: un-gemete on-gemet

ge-wyrd

(n.)
Grammar
ge-wyrd, fate.
Entry preview:

Gewyrd fatus, ta, tum (ut rerum tibi fata latentia solvant, Aid. 153, 9), An. Ox. 18 b, 32. what is made, an effect. Cf. ge-weorþan ; <b>I. 2</b> Gewyrde effectibus (operum) An. Ox.

gíme-leás

(adj.)
Grammar
gíme-leás, adj.
Entry preview:

Th. 70, 10. of cattle, stray, untended, un-watched Gif þé hecuje óðres giémeleás fioh on hand si occurreris bovi inimici tui aut asino erranti (Ex. 23, 4), Ll. Th. i. 54, 9.

hwearfian

(v.)
Entry preview:

Add: to turn on a hinge, pivot, axle, &amp;c. (lit. or fig.) Seó hior ðe ealle gód on hwearfaþ, Bt. 34, 7; F. 142, 35. Eall ðiós hwearfiende gesceaft hwearfaþ on ðám stillan Gode, 39, 6; F. 220, 24.

BREGDAN

(v.)
Grammar
BREGDAN, bredan, ic bregde, ðú bregdest, he bregdeþ, pl. bregdaþ ; p. brægd pl. brugdon pp. brogden, bregden.

To move to and fro, vibrate, cast, draw, drag, change, bend, weave;vibrare, vibrare gladium, jactare, stringere, trahere, nectere, plectere to turn into se vertere in aliquid

Entry preview:

Th. 138, 9. v. n. to turn into ; se vertere in aliquid Hí brugdon on wyrmes bleó they turned into the hue of a worm, Exon. 46a; Th. 156, 30; Gú. 882

ful-fremman

(v.)
Grammar
ful-fremman, full-fremman, to -fremmanne; he -fremeþ; p. -fremede; pp. -fremed

To fulfilperfectpractiseperfĭcĕre

Entry preview:

He his mód went to ðám yflum and hí fulfremeþ he turns his mind to the vices and practises them, Bt. 35, 6; Fox 170, 20. Of múþe cildra and súcendra ðú fulfremedest lof ex ōre infantium et lactentium perfēcisti laudem, Ps. Lamb. 8, 3: Ps.

ísen

(adj.)
Grammar
ísen, adj.

Iron

Entry preview:

Drihten sett ísen geoc on eówerne swuran dominus ponet jugum ferreum super cervicem tuam, Deut. 28, 48. Ísene bendas vincula ferrea, Ps. Th. 149, 8. Ádrífan ísene næglas þurh ða handa, Homl. Th. i. 146, 11.

menen

(n.)
Grammar
menen, mennen, minnen, es; n.

A female servantbondwomanhandmaid

Entry preview:

Sunu menenes ðínes filius ancillæ tuæ, Ps. Surt. 115, 16: 122, 2. Minenes, p. 200, 6. Be ceorles mennenes niédhǽmede. Gif mon ceorles mennen tó nédhǽmde geþreáteþ, L.

ge-myndig

(adj.)
Grammar
ge-myndig, -mindig; adj.

Mindful, rememberingmémor

Entry preview:

Hý nǽron gemyndige manigfealdnesse mildheortnesse ðínre non fuērunt mĕmŏres multĭtūdĭnis mĭsĕrĭcordiæ tuæ, Ps. Lamb. 105, 7. Beóþ hyra geóca gemyndge they are mindful of their safety, Exon. 33 b; Th. 107, 18; Gú. 60: 39 a; Th. 129, 7; Gú. 417.

Linked entries: myndig ge-mindig

for-helan

Entry preview:

Gif hwilc túnes man ǽnigne pænig forhele oþþe forhæbbe, Ll. Th. ii. 300, 5. Nǽnne sacleásan man forsecgean, ne nǽnne sacne forhelan, i. 294, 6. Hú magan þá cyningas forhelan hiora unmihte, Bt. 29, 1; F. 104, 13.

gyrdan

(v.)
Grammar
gyrdan, girdan; p. gyrde; pp. gyrded

To GIRDbind roundcingere

Entry preview:

Gyrd nú ðín sweord ofer ðín þeóh accingere gladium tuum circa femur, Ps. Th. 44, 4: Lk. Skt. 17, 8. Gyrded cempa a belted warrior, Beo. Th. 4162; B. 2078

CNUCIAN

(v.)
Grammar
CNUCIAN, cnucigan; p. ode; pp. od

To KNOCKbeatpound; pulsaretunderepertundere

Entry preview:

Ic cnucige tundo, pertundo Ælfc. Gr. 28, 7; Som. 32, 56, 65. Ða leáf cnuca on ánum mortere pound the leaves in a mortar Herb. 41, 4; Lchdm. i. 142, 18: 57, 1; Lchdm. i. 158, 20: 63, 7; Lchdm. i. 166, 29: 64; Lchdm. i. 168, 5: 65; Lchdm. i. 168, 11.

Linked entries: cnocian cnuwian