on-erian
to plough up
Entry preview:
to plough up Wé ma lufiaþ ðone æcer ðe ǽr wæs mid þornum áswógen and æfter ðæm ðe ða þornas beóþ áheáwene and se æker biþ onered bringþ gódne wæsðm plus terram diligimus, quae post spinas exarata fructus uberes producit, Past. 52, 9; Swt. 411, 18
tyhtend-líc
That serves far exhortation ⬩ encouragement ⬩ hortative
Entry preview:
That serves far exhortation, encouragement, etc. hortative Wé wyllaþ sume tihtendlíce sprǽce wið eów habban, Homl. Th. ii. 574, 20. Sume adverbia syndon ðæt synd tihtendlíce, ortativa, Ælfc. Gr. 38; Zup. 227, 16. Hé mid tihtendlícum wordum heora gewǽhtan
Linked entry: tihtend-líc
stæflíc
literal ⬩ literate ⬩ pertaining to letters
Entry preview:
literal Wé understandaþ ðæt gástlíce andgit ðæra bóca, and hí rǽdaþ ða stæflícan gereccednesse, Homl. Th. ii. 114, 35. Hí nellaþ understandan bútan ðæt steaflíce (stæf-, MSS. C. D.) andgit the literal meaning, Homl. Skt. ii. 25, 73. literate Stæflecum
ge-rýne
Entry preview:
Add: what is kept from observation or knowledge, a secret, mystery Gerýna vel dígla sacramentum vel mysterium, Wrt. Voc. i. 47, 26. Dyrne gerýna abdita (secretorum) arcana (produntur), An. Ox. 4216. For foresmeá[gende] gerýna dígla ob indaganda secretorum
Linked entry: rún
á-teorian
to get exhausted ⬩ faint, ⬩ to lose heart or energy ⬩ get weary ⬩ faint ⬩ to get exhausted ⬩ come to an end ⬩ fail ⬩ be wanting ⬩ to be defective
Entry preview:
Add Áteoriaþ desislunt, Wrt. Voc. ii. 28, 39 : 59, 51. Áteorada defuit, 138, 27. to get exhausted, faint, lit. On ðisum lífe wé áteoriað gif wé ús mid bigleofan ne ferciað, ... gif wé tó lange waciað wé áteoriað, Hml. Th. i. 488, 32-4. Gif ic hí forlǽte
ge-bétan
to make better ⬩ improve ⬩ mend ⬩ amend ⬩ repair ⬩ emendāre ⬩ repărāre ⬩ to make strong ⬩ fortify ⬩ surround with a wall ⬩ confirmāre ⬩ munīre ⬩ mūrāre ⬩ to make amends ⬩ reparation ⬩ 'bót' for ⬩ repent ⬩ to obtain a remedy against ⬩ to get 'bót' from ⬩ avenge
Entry preview:
to make better, improve, mend, amend, repair; emendāre, repărāre Gimmas ne scearpnesse gebétaþ gems do not improve sharpness, Bt. 34, 8; Fox 144, 33. Ðæt hí gebétton that they repaired, Ors. 3, 1; Bos. 54, 15: Bt. 20: Fox 70, 35. Geboeton netta hiora
hræd-ness
Quickness ⬩ rapidity
Entry preview:
Quickness, rapidity Wundorlícre hrædnysse with wonderful quickness, Herb. 18, 4; Lchdm. i. 112, 1. Ond wé ðá mid wunderlícre hreðnysse porrum ðone cyning ofercwomon mira celeritate poro rege devicto, Nar. 4, 4. Se on hrædnesse swá mycele menigo heora
hund-feald
Hundredfold
Entry preview:
Hundredfold Hundfeald getel is fulfremed the number a hundred is perfect, Homl. Th. i. 338, 27. Swá hwæt swá wé be ánfealdan Godes þearfum syllaþ hé hit ús forgylt be hundfealdum, ii. 106, 2. Mid hundfealdum, i. 180, 26. Sealdon wæstm sum hundfealdne
Linked entry: hundfeald-getel
á-cwilman
Entry preview:
To kill Hí hine bysmorlíce ácwylmdon, oftorfedon mid bánum, Chr. 1012; P. 142, 22 note. Sélre ús ys ðæt wé ús sylfe ofsleán, ðonne hig ús yfelum deáðe ácwylmon, Hml. A. 185, 138. Hé hét Pilatum ðám fúlestan deáðe ácwylman, 190, 257. Titus and Vespasianus
Linked entry: cwilman
breóst-gehygd
thought ⬩ mind
Entry preview:
thought, mind. Þoncsnottor guma breóstgehygdum (prudently) his bearn lǽrde, Fä. 22 : Gen. 1289. Gif gé hýrað mé breóstgehygdum (with purpose of heart), 2316. Wé þé biddað geornlíce breóstgehygdum, Cri. 262. Hé his béna bebeád breóst-gehigdum verba precantia
gemynd-wirþe
Entry preview:
Worthy to be had in remembrance, of persons Wé witon manige foremǽre and gemyndwyrþe weras forþ-gewitene þe swíþe feáwa manna á ongit, Bt. 19; F. 70, 12. of things, worthy of record Hé mé ealle ðá þe gemyndwurðe wǽron onsende ea mihi, quae memoria digna
hand-bóc
Entry preview:
Add: a book containing the order of service for extreme unction, baptism and catechisms ; manuale Mæssepreóst sceal húru habban . . . handbóc, penitentialem, . . . Ll. Th. ii. 384, 1. a hand-book, manual Wé gesetton on þissum enchiridion, ꝥ ys mannalis
handlian
Entry preview:
Add: to touch with the hands Sé ðe handlað wífhádes mannes líc, Hex. 50, 11. Handla contrecla, i. palpa, Wrt. Voc. ii. 135, 35. Handlian contrectare (mea membra ), An. Ox. 17, 44. to treat a subject Nú wylle ic bysne ætýwan ymbe þá þing þe wé nú handledon
út-fær
A going out ⬩ egress ⬩ exit
Entry preview:
A going out, egress, exit Útfær egressio, Ps, Lamb. 18, 7. On útfære in exitu, 73, 5. Ðæt wé symle ðone mǽran gylt forfleón þurh útfære ðæs læssan, Homl. Th. i. 484, 8. Ðeáh heó nán útfær ne gemét, 4 10, 10. On útfærum heora in egressibus suis, Ps. Lamb
fremsumnes
Entry preview:
Fremsumnes benignitas, Wrt. Voc. ii. 125, 35. Wé ongytaþ ꝥ hit þus byð in ðám mundbyrdum háligra martyra, ꝥ hí ná ne cýðað swá manige fremsumnesse þurh heora líchaman swá hí gód eówiað þurh heora reliquias (ut non tanta per corpora sua quanta beneficia
wíg-steall
The part of a church where the altar stands
Entry preview:
The part of a church where the altar stands Weocsteall absida Engl. Stud. xi. 64, 6. Wé lǽraþ ðæt mæssepreósta oþþe mynsterpreósta ǽnig ne cume binnan weohstealle (weófodstealle, v. l. ) búton his oferslipe, ne húru æt ðam weófode, ðæt hé ðǽr þénige
earnian
Entry preview:
Add: to labour for, strive after (with gen., or prep, or clause) Eádig eorl écan dreámes, heofona hámes earnað on elne, oð þæt ende cymeð dógorrímes, Ph. 484. Ǽlc hæfð be þám andefnum þe hé hǽr æfter æarnað, Solil. H. 65, 27. Gé earnigaþ (-iaþ, v. l.
heolstor
That which covers or conceals ⬩ darkness ⬩ a veil ⬩ covering ⬩ place of concealment
Entry preview:
That which covers or conceals, darkness, a veil, covering, place of concealment Siððan geára goldwine mínne hrusan heolstre biwráh since long ago the veil of earth enwrapped my bounteous patron, Exon. 76 b; Th. 287, 32; Wand. 23. Nágan wé ðæs heolstres
Linked entry: hleostrum
ende-byrdlíce
Entry preview:
Add: of action, conduct, &c., in accordance with prescribed or requisite order Ðæt is tó tacne ðæt mon endebyrdlíce (-byrð-, v. l.) ðone biscepdóm halde, Past. 52, 23. Sé ðe gedafenlíce and endebyrdlíce tó cymð qui ad regimen ordinate pervenerit,
trumness
firmness ⬩ strength ⬩ certainty ⬩ health ⬩ confirmation ⬩ support ⬩ a firm place ⬩ the firmament
Entry preview:
firmness, strength, certainty Trumnesse firmitatem, Kent. Gl. 840. Ðínes geleáfan trumnesse wé witon, Guthl. 5; Gdwin. 30, 18. Wé witon ðæt manega clericas nyton hwæt byþ quadrans, ac wé willaþ his mihta and his trumnysse hér geswutelian, Anglia viii
Linked entry: trymness