Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

for-helan

Entry preview:

Gif hwilc túnes man ǽnigne pænig forhele oþþe forhæbbe, Ll. Th. ii. 300, 5. Nǽnne sacleásan man forsecgean, ne nǽnne sacne forhelan, i. 294, 6. Hú magan þá cyningas forhelan hiora unmihte, Bt. 29, 1; F. 104, 13.

gyrdan

(v.)
Grammar
gyrdan, girdan; p. gyrde; pp. gyrded

To GIRD ⬩ bind round ⬩ cingere

Entry preview:

Gyrd nú ðín sweord ofer ðín þeóh accingere gladium tuum circa femur, Ps. Th. 44, 4: Lk. Skt. 17, 8. Gyrded cempa a belted warrior, Beo. Th. 4162; B. 2078

CNUCIAN

(v.)
Grammar
CNUCIAN, cnucigan; p. ode; pp. od

To KNOCK ⬩ beat ⬩ pound; ⬩ pulsare ⬩ tundere ⬩ pertundere

Entry preview:

Ic cnucige tundo, pertundo Ælfc. Gr. 28, 7; Som. 32, 56, 65. Ða leáf cnuca on ánum mortere pound the leaves in a mortar Herb. 41, 4; Lchdm. i. 142, 18: 57, 1; Lchdm. i. 158, 20: 63, 7; Lchdm. i. 166, 29: 64; Lchdm. i. 168, 5: 65; Lchdm. i. 168, 11.

Linked entries: cnocian cnuwian

LEÓÞ

(n.)
Grammar
LEÓÞ, es; n.

A song ⬩ poem ⬩ ode ⬩ lay ⬩ verses

Entry preview:

Ðis leóþ him andswaraþ for gewitnysse and ðæt leóþ ne ádiligaþ nán man of ðínes ofspringes múþe respondebit ei canticum istud pro testimonio, quod nulla delebit oblivio ex ore seminis tui, Deut. 31, 21.

Birīnus

(n.)
Grammar
Birīnus, i; m. Latin: Biríne, Byríne, es; m.

Birīnus, the first bishop of Wessex,

Entry preview:

Itaque evangelizante illo in præfata provincia, cum rex ipse catechizatus, fonte baptismi cum sua gente ablueretur, contigit tunc temporis sanctissimum ac victoriosissimum regem Nordanhymbrorum Osualdum adfuisse....

Linked entry: Byríne

blissian

(v.)
Grammar
blissian, blyssian, blissigan, blissigean; part. blissiende, blissigende; ic blissie, blissige, ðú blissast, he blissaþ, pl. blissiaþ; p. ode, ede, ade; pp. od, ed, ad

To rejoice, exult, be glad or merry ⬩ lætari, gaudere, exultare, ovare ⬩ To make to rejoice, to gladden, delight, exhilarate ⬩ lætificare

Entry preview:

Ic blissige [Spl. blissie] ofer spæce ðínre lætabor ego super eloquia tua, Ps. Lamb. 118, 162. Blissaþ se rihtwísa on Drihtne lætabitur justus in Domino, Ps. Lamb. 63, 11: 57, 11: Andr. Kmbl. 1268; An. 634.

Linked entry: blyssian

ge-lǽdan

(v.)
Grammar
ge-lǽdan, -lédan; part. -lǽdende; he -lǽdeþ, -lǽdt, -lǽt, pl. -lǽdaþ; p. ic, he -lǽdde, ðú -lǽddest, pl. -lǽddon; impert. -lǽd, pl. -lǽdaþ; subj. pres. -lǽðe, pl. -lǽden; pp. -lǽded, -lǽdd, -lǽd

To lead ⬩ conduct ⬩ bear ⬩ bring ⬩ derive ⬩ bring out ⬩ bring forth ⬩ produce ⬩ bring up ⬩ dūcĕre ⬩ dedūcĕre ⬩ ăgĕre ⬩ indūcĕre ⬩ deferre ⬩ perferre ⬩ derīvāre ⬩ edūcĕre ⬩ prodūcĕre ⬩ edŭcāre

Entry preview:

Gelǽd me on rihtwísnesse ðínre deduc me in justĭtia tua, Ps. Lamb. 5, 9 : 138, 23. Ne gelǽd ðú us on costnunge ne nos indūcas in tentātiōnem, Mt. Bos. 6, 13. Ðæt ðú gelǽde hláf of eorþan ut edūcas pānem de terra, Ps. Spl. 103, 16.

Linked entries: ge-lǽt ge-lédan

ge-gladian

(v.)
Entry preview:

Gigladia cirica ðín laetatur aecclesia tua, Rtl. 72, 14. Gigladia ué gaudeamus, 38, 29: letamur, 49, 20. Rihtwíse gegladian on blisse justi delectentur in laetitia, Ps. Spl. 67, 3

irfe

Entry preview:

Tune ego ipse peccuniam meam in ea reparare studui, unde interim pauperes vixerunt . . . Modo habetur ibi pecunia IX veteres boves . . . et L arietes, Cht. Th. 162, 27-163, 5. Ic sello . . . þás lond mid cwice erfe . . .

rihte

(adv.)
Grammar
rihte, adv.

right, due, directly, straight ⬩ directly, straightway ⬩ ⬩ rightly, well, in a manner suited to the circumstances of a case, fittingly, properly, duly ⬩ correctly, in the proper manner, exactly, accurately, truly

Entry preview:

Scylan eard niman on ðínre ansýne ða mid rǽde hér rihte lifigeaþ habitabunt recti cum vultu tuo, Ps.

tó-bregdan

(v.)
Grammar
tó-bregdan, -brédan; p. -brægd, -brǽd, pl. -brugdon, -brúdon (-brudon ?); pp. -brogden, -bróden (-broden ? in O. and N. tobrode rimes with unsode).

to separate (trans.) by a quick movement, ⬩ to pull to pieces (lit. and fig. ) ⬩ to pull apart ⬩ to separate (intrans.) by a quick movement, ⬩ to break off, ⬩ start from sleep, ⬩ to awake ⬩ to separate by making a quick movement with something

Entry preview:

Oft hý wordum tóweorpaþ ǽr hý bacum tóbréden (before they part and turn their backs on one another, (?) cf. Icel. bregða hendi, fótnm, etc.) . . Exon. Th. 345, 20; Gn. Ex. 192. Hi eteþ flesch unsode swich wulves hadde hit tobrode, O. and N. 1008.

weorold-líf

(n.)
Grammar
weorold-líf, es; n.
Entry preview:

life in this world, life on earth Ðæt ðú mé forgyfe ðæt mínes worldlífes bletsung anstande ut tu mihi condones ut mundanae meae vitae benedatio permaneat, L. Ecg. P. iv. 67; Th. ii. 228, 3. Ða ðe unrihtes on weoruldlífe worhtan, Ps. Th. 91, 6.

ge-þrowian

(v.)
Entry preview:

:-- Ǽlc gesceaft is sibsumlíce gebunden mid þínum bebode, swá ꝥ heora nán óþres mearce ne ofereóde, and se cyle geþrowode wiþ ðá hǽto and ꝥ wǽt wiþ ðám drýgum tu numeris elementa ligas, ut frigora flammis, arida conveniant liquidis, Bt. 33, 4; F. 128,

hopa

Entry preview:

Drihtnes trúwa strencðe, and bearnum his byð hopa in timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis eius erit spes (Prov. 14, 26), Scint. 65, l. a person or thing that gives hope for the future, or in which hopes are centred Þú eart hopa þínra se mǽsta tu

un-sméþe

(adj.)
Grammar
un-sméþe, adj.

Not smooth ⬩ rough ⬩ uneven

Entry preview:

Tunge unsméþe, Lchdm. ii. 242, 10. Wé habbaþ hrepunge, ðæt wé magon gefrédan hwæt bið sméðe, hwæt unsméðe, Homl. Th. ii. 372, 33. His unsméðan ( leprous ) líces, 512, 6. Ne unsméðes wiht, Exon. Th. 199, 15; Ph. 26. Unsmoeði scabro, Wrt.

Linked entry: sméðe

un-gemetgod

(adj.)
Grammar
un-gemetgod, adj.

Immoderate ⬩ excessive ⬩ intemperate ⬩ indiscreet

Entry preview:

Tunge ungemetegud(-ad) lingua immoderata, Scint. 78, 10: Kent. Gl. 507. Mid ðære ungemetgodan smeáunge, Past. 11; Swt. 67, 8. Ða ungemetgodan sprǽce immoderatam locutionem, 38; Swt. 281, 1. His ungemetegodan lufe, Homl. Skt. i. 3, 363.

Linked entries: ge-metgian un-gemetegod

wíte-rǽden

(n.)
Grammar
wíte-rǽden, wíte-rǽdenn, e; f.

punishment ⬩ fine

Entry preview:

Ðes cyning bebeád ðæt feówertiglíce fæsten healden beón ǽr Eástrum be wíterǽdenne jejunium quadraginta dierum observari praecepit . . . in transgressores dignas et competentes punitiones proposuit, Bd. 3, 8 ; S. 531, 11. fine. v. wíte, I b Ut sit tuta

Linked entry: wíte

wriþa

(n.)
Grammar
wriþa, an; m.

a band ⬩ collar ⬩ a ring

Entry preview:

Skt. i. 23, 608. a ring Ic gesleá ǽnne wriðan on his nosu ponam circulum in naribus tuis (2 Kings 19, 28), Homl. Th. i. 568, 33. Ic geseah in healle bring gyldenne (a cup) men sceáwian, . . . friþospéde bæd God gǽste sínum se ðe wende wriþan. Exon.

Linked entry: wríþan

ge-neah

(v.)
Entry preview:

Ger. ganah inan abundabit (Mt. 13, 12, ] with subject. to suffice, have sufficient power to do something Nǽnig mennisc tunge ne geneah þæs ácendan engles godcund mægen tó gesecgenne, Bl. H. 165, 5. to have abundance of (?)

micel-ness

Entry preview:

Add Hú manigfeald is seó mycelnes þínre swétnesse quam magna multitude dulcedinis tuae, Ps. Th. 30, 21. Þá þe þǽre mycelnesse hiora spéda gylpað qui multitudine abundantiarum suarum gloriabuntur, 48, 6. <b>II a.