lengu
Entry preview:
</b> of space relations, (i) cf. lang; 2 Tó ðon ꝥ him nǽre ná álýfed furður tó gánne þonne swá swá þǽre racenteáge længe (leng, v. l.) áþened wæs ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur, Gr. D. 214, 8.
full-fremed
Perfect ⬩ fully trained ⬩ conversant
Entry preview:
Praeteritum plusquam perfectum is forðgewiten máre þonne fulfremed, for ðan ðe hit wæs gefyrn gedón, Ælfc. Gr. Z. 124, 5-9. Similar entries v. un-fullfremed, full-fremman
Linked entry: fremed
ge-edníwian
to renew what is weakened, restore to efficiency ⬩ to restore a disused practice ⬩ to renew an action, do again what has been done before, repeat ⬩ reformare, reparare
Entry preview:
Þonne wesaþ þíne handa geedneówode, 153, 12. Swá oft swá hí beóð mé ásægde, hí beóð mé geednýwde mihi quoties narratur, innouatur, Gr. D. 255, 28. to restore a disused practice Se cásere Godes cyrcan gegódode . . . and Godes lof geedníwode. Hml.
brúcan
Entry preview:
Brúca (brúcca, R.) manducare, Mk. 3, 20. (1 c) to use a person (of cohabitation) :-- Þonne mǽden weres brícð, þonne bið hire mægðhád ádýlegod . . . Maria weres ne breác, Hml. Th. ii. 10, 6, 11. His módor is mǽden, and his fæder wífes ne breác, Hml.
ge-hwá
Entry preview:
Nis hit nán wundor ðeáh hwá wéne ꝥ swylces gehwæt (hwæt, v. l. ) unmyndlinga gebyrige, Bt. 39, 2 ; F. 214, 9. some one (thing) Oft gehwá gesihð fægre stafas áwritene, þonne herað hé ðone wrítere, Hml.
þurfan
To need ⬩ to be in need ⬩ have need of something ⬩ to need to do something ⬩ to be bound to do something because it is right ⬩ to be obliged ⬩ be compelled by destiny ⬩ to have good cause or reason for doing something ⬩ to be use, to be good for a person to do something ⬩ to owe
Entry preview:
To need. to be in need, have need of something, absolute Gif ðú cláþa þe má on hæfst, þonne ðú þurfe, Bt. 14, 1; Fox 42, 15. Ðú gæderast máre, þonne ðú þurfe (þyrfe, Cott. MS.), 14, 2; Fox 44, 8.
heáh
Entry preview:
Rómáne him gesetton híran ládteów þonne hiera consul wǽre Romani dictatorem creant, cujus auctoritas et potentia consulem praeiret, Ors. 2, 4; S. 70, 1. Beforan ðǽm hírrum hádum, Past. 411, 22.
Linked entry: dynt
brýce
Entry preview:
Th. 547, 18 : 545, 17. enjoyment Seó sáwul is on sibbe wunigende on hire dæge, þonne heó on gewítendlicere tíde blissað, and on hwílwendlicum bricum bið ungefóh, Hml. Th. i. 408, 15. Similar entries v. níd-bryce
crísten-dóm
Entry preview:
Th. ii. 350, 32. time when or place where Christianity prevails Þá þe secgað þæt þeós world sý nú wyrse on ðysan crístendóme þonne hió ǽr on þǽm hǽþenscype wǽre . . . Hwǽr is nú on ǽnigan crístendóme betuh him sylfum ꝥ mon him þurfe swilc ondrǽdan?
feorh
Entry preview:
Ic cweþe tó eów ꝥ gé ne sorgige eówrum fere (animae) hwæt gé etan . . . ah nis máre ꝥ ferh (anima) þonne se mete?, Mt. R. 6, 25. On earfoþum þǽr wé úres feores ne wénaþ, Bl. H. 51, 28.
ge-clǽnsian
Entry preview:
E. 231, 2. to remove impurity from an object Wé oft ágyltað; þonne sculon wé on þǽre forhæfdnesse ... ꝥ geclǽnsian, Bl. H. 35, 17
gita
Entry preview:
Cf. gít; Þás þeófas willað ríxian gýta ( accented in MS. ) swíðor þonne hig ǽr dydon, Ll. Th. i. 238, 23
hǽr
Entry preview:
Heora wæs má þonne hǽra on mínum heáfde, Ps. Th. 39, 14. Ne efesiad eów ne eówre hǽr ne sciron ( non facietis calvitium), Deut. 14, a hair of an animal Of nǽrum (of hérum ðǽra camella, Mt. L. 3, 4) de pilis, Wrt. Voc. ii. 71. 61.
hefe
importance ⬩ a burden ⬩ a weight
Entry preview:
Th. i. 286, 12-15. weight in a high degree: Hefe wæstma brycð bóh pondus fructuum frangit ramum, Scint. 85, 4. figuratively. oppressive effect or influence Þonne gehwylce synfulle menn óðre geólǽcað, and mid gegaderodun hefe þǽre wyrstan lyffetunge
ilca
Entry preview:
Dauid sang þysne sealm ymb swýðe lang þæs þe hine God álýsed hæfde . . . for þǽm ylcan hine sang Críst þonne hé álýsed wæs . . . Ps. Th. 17, arg. Hé spone ðá ðe his ðeáwa giémað tó ðǽm illcan (ilcan, v. l. ). Past. 83, 3.
sum
Entry preview:
Ðeáh hé mæge sume (= sume dǽle) his willan ongitan, þonne ne mæg hé eallne, Bt. 39, 9; F. 226, 7. Þá gesæt hé sume dæge under sunnbeáme, Hml. Th. ii. 134, 25. Fulsóð hý secgað sumera þinga, Ll. Th. ii. 344, 23 n
ge-æmtian
to empty, remove the material contained in something ⬩ to free ⬩ give leisure to ⬩ to free oneself ⬩ to be disengaged ⬩ to make ⬩ get time ⬩ devote oneself
Entry preview:
Þonne heó mæg hí fram hyre láre geǽmtigan, Ap. Th. 22, 12. in order to do something, to make or get time for a purpose, devote oneself to ꝥ hé hine geǽmtogode (-émtigode, -ǽmetgode, v. ll.) Gode tó þeówianne, Gr. D. 52, 8.
cúþ-líce
Entry preview:
Cúðlíce ł for ðon (þonne ł cúþlíce, R.) igitur, Mt. L. 12, 28: p. 9, 8: ergo, 1, 17: autem, 19: 5, 37. Cúþlíce swá hwylcne man swá hý gefóð þonne fretað hí hine nam quoscunque capiunt comedunt, Nar. 36, 3: Gr. D. 188, 23.
flówan
to pass away ⬩ be transitory ⬩ to issue ⬩ to flow ⬩ to be flooded ⬩ to flow ⬩ to abound
Entry preview:
Ðonne se móna úp áríst, þonne ongiuð seó sǽtó flówanne, Angl. viii. 327, 27. Fléwð, Lch. iii. 268, 16. to be flooded, be covered with a fluid Oft of ðinnum rénscúrum fléwð seó eorðe, Hml. Th. ii. 466, 8.