Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

hálsian

(v.)
Grammar
hálsian, heálsian [Ettmüller connects this verb in the sense obsecrare with hals, and writes halsian, healsian; the forms in which ea occurs seem to favour this writing, while reference to cognate dialects seems to point to á]

To beseech, entreat, implore, adjure, conjure, exorcise ⬩ augurari ⬩ to salute, greet

Entry preview:

To beseech, entreat, implore, adjure, conjure, exorcise Ic hálsige and bidde ðone gelǽredan ðæt hé ðæt ús ne wíte I beseech and beg the learned not to blame us for it, Guthl. prol; Gdwin. 2, 10: Blickl. Homl. 57, 33. Ic hálsige ðé þurh ðone lifiendan

for-beran

(v.)
Grammar
for-beran, p -bær, pl. -bǽron; pp. -boren [for for; beran to bear]

To FORBEAR ⬩ abstain ⬩ refrain ⬩ restrain ⬩ bear with ⬩ endure ⬩ suffer ⬩ abstĭnēre ⬩ sustĭnēre ⬩ comprĭmĕre ⬩ reprĭmĕre ⬩ tŏlĕrāre ⬩ păti ⬩ ferre

Entry preview:

To FORBEAR, abstain, refrain, restrain, bear with, endure, suffer; abstĭnēre, sustĭnēre, comprĭmĕre, reprĭmĕre, tŏlĕrāre, păti, ferre Ðæt he ðone breóstwylm forberan ne mihte that he might not restrain the fervour of his breast. Beo. Th. 3759; B. 1877

ge-sáwan

Entry preview:

Add: p. -seów(-seáw, -seáwde in Lindisfarne Gospels). to sow seed, a plant Nó þú gód séd geseówe (-seáw, L.) nonne bonum semen seminasti ?, Mt. R. 13, 27. Þ te ðú ne gesáudes, Lk. L. 19, 22. Geseáw seminavit, ofergeseáw ł geseáwde sifðe superseminavit

willes

(adv.)
Grammar
willes, adv.

Willingly, voluntarily, of one's own accord

Entry preview:

Willingly, voluntarily, of one's own accord Be ðam men ðe willes man ofslihð de homine qui voluntate aliquem occidit . L. Ecg. P. ii. I. tit.; Th. ii. 180, I. Ne scylan hyg ǽnig unriht willes geþafian, L. I. P. 6; Th. ii. 310, 18. Hé willes deáð þrowade

CÍGAN

(v.)
Grammar
CÍGAN, cígean, cýgan, cýgean, ciégan, cégan, cégean; cígende; de; ed.

To call, name, call upon, invoke, call together, summon ⬩ vocare, nominare, invocare, convocare ⬩ To cry, call ⬩ clamare, vocare

Entry preview:

v. trans. To call, name, call upon, invoke, call together, summon; vocare, nominare, invocare, convocare Drihten mæg steorran be naman cígean ealle the Lord can call all the stars by name, Ps. Th. 146, 4. Ealle gewunedon hí móder cýgean all were accustomed

Linked entries: cýgan cégan ciégan

ár-wurþian

(v.)
Grammar
ár-wurþian, -wurþigean; p. ode; pp. od; v. a.

To give honour to ⬩ to honour ⬩ reverence ⬩ worship ⬩ honorare ⬩ honorificare ⬩ venerari

Entry preview:

To give honour to, to honour, reverence, worship; honorare, honorificare, venerari Onsægednys lófes árwurþaþ me sacrificium laudis honorificabit me, Ps. Spl. 49, 24. Ðæt ealle árwurþion [árwurþigeon, Jun.] ðone Sunu, swá swá híg árwurþiaþ [árwurþigeaþ

Linked entry: ár-wurþigean

ge-rísan

(v.)
Grammar
ge-rísan, 3rd sing. pres. -ríseþ, -ríst , pl. -rísaþ; p. -rás, pl. -rison; pp. -risen

To behove, become, befit, suit ⬩ dĕcēre, convĕnīre

Entry preview:

To behove, become, befit, suit; dĕcēre, convĕnīre: generally used impersonally Gold geríseþ on guman sweorde gold is fitting on a man's sword, Exon. 91 a; Th. 341, 14; Gn. Ex. 126. Ðé geríseþ lofsang te dĕcet hymnus, Ps. Spl. 64, 1: 92, 7. Cyninge geríst

un-gewit

(n.)
Grammar
un-gewit, un-gewitt, es; n.

madness ⬩ insanity ⬩ folly ⬩ stupidity

Entry preview:

madness, insanity Nán unhál cild, ne deáf, ne blind, ne ungewittes, Homl. Ass. 179, 322. Hié sindon suá micle wætlícor tó oferbúgánne suá mon ongiet ðæt hié on máran ungewitte beóð tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur, Past. 40; Swt

ge-gremian

(v.)
Entry preview:

Add: of a physical effect Wiþ þon þe men mete untela melte . . . gegremme mid wyrtdrence ꝥ hé spíwe, Lch. ii. 226, 7. of a mental effect Gigremid, gigremit inritatus in rixam, Txts. 68, 515. Gigraemid, gigremid lacessitus, 74, 593. Gegremed, Wrt. Voc

ge-hírsumian

(v.)
Entry preview:

Take here <b>ge-hýrsumian</b> in Dict. and add: to obey a person Gif hí gehírsumedon heora Scippende on riht, Ælfc. T. Grn. 3, 7. Ús ne hét ná se Hǽlend him gehýrsumian ús tó forwyrde, Hml. A. j, 124. Þá; búrþénas ábudon þǽre cwéne þæs cyninges

ge-mǽrsian

(v.)
Entry preview:

Add: to make known or famous, spread the fame of a person Ðá ilco gemérsadon (diffamaverunt) hine in alle eorðe ðý, Mt. L. 9, 31. Ðes gemérsað wæs mið hine hic diffamatus est apud ilium, Lk. L. 16, l. to noise abroad, make widely known a matter, spread

of-stingan

(v.)

to wound or kill by a thrust, to stab, pierce

Entry preview:

to wound or kill by a thrust, to stab, pierce His ealdgefána sum hiene ofstang a Pausania occisus est, Ors. 3, 7; Swt. 118, 34. Hé hiene (the elephant) on ðone nafelan ofstang, 4, 1; Swt. 156, II. Hé (Pilate) hiene selfne ofstong sua se transverberans

Linked entry: of-stician

hnappian

(v.)
Grammar
hnappian, hnæppian; p. ode

To slumber, ⬩ sleep, ⬩ doze

Entry preview:

To slumber, sleep, doze Ne slǽpþ ne ne hnappaþ se ðe hylt Israhél non dormitabit neque dormiet qui custodit Israel, Homl. Th. ii. 230, 6. Hnæppaþ, Ps. Spl. 120, 4. Se ðe hnæppaþ qui dormit, 40, 9. Ða mǽdenu hnappiaþ the maidens slumber, Homl. Th. ii.

Linked entry: hnæppian

be-díglian

(v.)

to conceal, ⬩ to conceal from ⬩ to be concealed ⬩ lie hid

Entry preview:

Add: to conceal, with noun as object Hé ꝥ sóð bedíglað, Hml. A. 148, 104. Bediólað gelt celat commissum, Kent. Gl. 361: 425. Þíne rihtwísnesse ic on mínre heortan ne bedíglode (abscondidi), R. Ben. 11, 7: operui, 28, 20. Bedígla hit, Lch. iii. 188, 15

a-hebban

(v.)
Grammar
a-hebban, -hæbban; ðú -hefst, he -hefeþ, pl. -hebbaþ; p. -hóf, pl. -hófon; imp. -hefe; pp. -hafen

To heave up ⬩ lift up ⬩ raise ⬩ elevate ⬩ exalt ⬩ ferment ⬩ levare ⬩ tollere ⬩ elevare ⬩ erigere ⬩ exaltare ⬩ extollere ⬩ fer-mentare

Entry preview:

To heave up, lift up, raise, elevate, exalt, ferment; levare, tollere, elevare, erigere, exaltare, extollere, fer-mentare Nolde his eágan ahebban up to ðam heofone nolebat oculos ad cælum levare, Lk. Bos. 18, 13. To ahebbanne levare, Gen. 48, 17. Ðú

for-spillan

(v.)
Grammar
for-spillan, -spyllan; p. de; pp. ed [spillan to spill, spoil, destroy]

To spill ⬩ lose ⬩ waste ⬩ destroy ⬩ disperse ⬩ perdĕre ⬩ disperdĕre ⬩ dissĭpāre

Entry preview:

To spill, lose, waste, destroy, disperse; perdĕre, disperdĕre, dissĭpāre Darfus wolde hine sylfne forspillan Darius would destroy himself, Ors. 3, 9; Bos. 65, 40. Alýfþ reste-dagum wel to dónne, hwæðer ðe yfele? sáwla gehǽlan, hwæðer ðe forspillan lĭcet

ge-séðan

(v.)
Grammar
ge-séðan, p. de; pp. ed [séðan to affirm]

To state as true, declare, prove, show, affirm ⬩ effāri, testĭfĭcāri, vērĭfĭcāre, contestāri, prŏbāre

Entry preview:

To state as true, declare, prove, show, affirm; effāri, testĭfĭcāri, vērĭfĭcāre, contestāri, prŏbāre Nis ǽnig ðæs horsc, ðe ðín fromcyn mǽge fira bearnum sweotule geséðan none is so wise who may manifestly declare thy origin to the children of men, Exon

syngian

(v.)
Grammar
syngian, ode

To sin

Entry preview:

To sin Ic syngige committo, admitto, Ælfc. Gr. 37; Zup. 221, 8. Ic eom se lyðra man, se syngige swíðe genehhe, Hy. 3, 42. Ic singie nitende peccavi nesciens, Num. 22, 34. Gyf ðín bróðor syngaþ wið ðé si peccaverit in te frater tuus, Mt. Kmbl. 18, 15,

Linked entry: singian

yfel-willende

(adj.)
Grammar
yfel-willende, adj. (ptcpl.)
Entry preview:

Ill-disposed, wicked Hwæþer ðú ongite ðæt ǽlc yfelwillende mon and ǽlc yfelwyrcende sié wítes wyrþe? . . . Hú ne is se ðonne yfelwillende and yfelwyrcende ðe ðone unscyldigan wítnaþ? omnem improbum num supplicio dignum negas? . . . Infelices esse, qui

wrégan

(v.)
Grammar
wrégan, (wrecan) ; p. wrégde, wréhte; pp. wreged, wreht

To bewray ⬩ accuse ⬩ denounce ⬩ to accuse ⬩ to accuse ⬩ to accuse ⬩ to denounce

Entry preview:

To bewray, accuse, denounce, absolute Ne ðú ne wréi nec accuses, Kent. Gl. 1083. Wíte ł wréce imputet, Germ. 400, 560. Wroegde defert, meldadun vel wroegdun (roactum. Erf. ) defferuniur, Txts. 57, 663, 652. Wrégde, wrégdan, Wrt. Voc. ii. 25, 35, 26.