Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

ende-mes

Grammar
ende-mes, emdenes, emdemes.

together ⬩ coincidence ⬩ straightway ⬩ at once

Entry preview:

Þonne hig út farað tó ús, wé fleóð endemes, 8, 6. Cumað endemes tó mé gé ealle þe swincað venite ad me omnes qui laboratis, Hml. A. 10, 244. Hí cépton hwǽr hé mæssode, and urnon endemes tó, and hine gelæhton, Hml.

ge-metgian

(v.)
Entry preview:

Gif hí þone midmestan weg áredian willaþ, ðonne scylan hí selfe him selfum gemetgian þá winsuman wyrde; þonne gemetgaþ him God þá réþan wyrde, Bt. 40, 3; F. 238, 23-26. Ðǽr ðǽr ðú neóde irsian scyle, gemetiga ðæt ðeáh, Prov. K. 24.

gíme-líst

Entry preview:

Cf. gíman; 6 Bútan hit gelimpe þæt man lator áríse þonne hit gebyrige . . . þæt ne geweorðe, þæt þyllic gýmelést gelimpe . . . gif hit gelimpe, dǽdbéte sé . . . þe hit þurh his gýmeléste (gýmeleástum neglectum R. Ben. I. 42, 7) gelamp, R.

gift

(n.; v.; part.)
Entry preview:

Cf. nuptiae.] entrance into wedlock, ihe ceremony or procedure by which two persons are made man and wife, nuptials Drihten wolde geswutelian þæt ðá giftu beóð herigendlice ðe for bearnteáme beóð gefremode swíðor þonne for gálnysse. Hml.

þearfa

(adj.)
Grammar
þearfa, adj.

destitute of, ⬩ needing ⬩ a needy, ⬩ poor person

Entry preview:

reference to tithe :-- Þridda dǽl ðare teóðunge, ðe tó circan gebyrige, gá Godes þearfum and earmum þeówetlingum, ix. 6; Th. i. 342, 9: in return the poor were exhorted to intercede for the people whose alms they received :-- Wé lǽraþ, ðæt preóstas, þonne

Linked entries: EARM þorfa

ge-weorþan

Entry preview:

Him gewearð ánes, gif ǽnig leódscipe wæs ungewylde þám Cásere, þonne send hé him tó swá fela eóroda, Jud.

fæstlíce

(adv.)

fast ⬩ firmly ⬩ constantly ⬩ persistence ⬩ fast ⬩ strictly ⬩ speedily ⬩ at once

Entry preview:

Þonne fæstlíce flǽsc onginneð cólian, Rún. 29. as a particle of vague meaning Sume fæstlíce (wutudlíce, R., the West-Saxon version has nothing) cuoedon quidam autem dicebant, Jn. L. 7, 41. Ǽc ł fæstlíce (W. S. has nothing) quidem, 16, 9: 11, 6: Lk.

ge-frignan

(v.)
Entry preview:

Medoærn micel gewyrcean, þonne yldo bearn ǽfre gefrúnon, B. 70. with acc. and infin. Ic þæt wíf gefrægn cýðan módes sorge, Gen. 2242: Sal. 179.

ge-sǽlig

Entry preview:

Ic wundrige hwí men . wénen ꝥte þis andwearde líf mæge þone monnan dón gesǽligne . . . þonne hit hine ne mæg æfter þýs lífe earmne gedón, 2; S. 26, 6-17: 14, 1 ; F. 42, 21. Dón swá gesǽligne ꝥ hé nánes þinges máran ne þyrfe, 26, i; S. 58, 17.

gild

Entry preview:

Gif wé þonne gyld árǽrdon, 234, 5. by a superior foreign power, tribute Cunnende of gyld (cf. gild-selen) [ð]æs cǽseres geselenne temtantes de reddendo caesaris tribute .

hirde

a keeper ⬩ guardian ⬩ protector ⬩ director ⬩ guide ⬩ pastor ⬩ the keeper ⬩ a keeper ⬩ a guard ⬩ watchman

Entry preview:

Ic ofslóg húses hyrdas, 1666. the subject a thing: Ne bið sond wið micelne ren manna ǽngum húses hyrde, Met. 7, 22. non-material: þonne se weard (conscience) swefeð, sawele hyrde, B. 1742. in phrases denoting the Deity Leóhtes hyrde, Az. 121: Hy. 4

hyldu

Entry preview:

Hete hæfde hé æt his hearran gewunnen, hyldo hæfde his ferlorene, Gen. 301. the loyalty, devotion of the man to the lord Sægde Clitus for ealdre hyldo ( from devotion to his old lord (Philip) ) þæt Philippus máre hæfde gedón þonne Alexander, Ors. 3,

mid

Entry preview:

Is se lǽssa man betere . . . mid gesundfulnysse þonne se unhála beó . . . Hml. A. 40, 410. His mánfulla gebedda mid Arrianiscum gedwylde dweligende lyfode, Hml. S. 31, 653. Add Ðý lǽs hié mid ðý tóle ðæt hále líc gewierden, Past. 365, 11.

fón

(v.)

to take ⬩ catch ⬩ to take ⬩ arrest ⬩ apprehend ⬩ to get ⬩ gain ⬩ to get ⬩ suffer ⬩ experience ⬩ to begin ⬩ to begin ⬩ to take ⬩ to set about ⬩ undertake ⬩ to attack ⬩ to begin at ⬩ to take ⬩ take ⬩ to set to work at ⬩ deal with ⬩ receive ⬩ accept ⬩ to take ⬩ to take ⬩ take possession of ⬩ to take ⬩ to take ⬩ undertake ⬩ to take ⬩ to take to ⬩ allow of ⬩ to take to ⬩ to take to ⬩ join battle ⬩ to join together ⬩ to struggle with

Entry preview:

Þonne eów fón lysteð leax. Met. 19, 11. to take, arrest, apprehend a criminal All swá tó ðeófe gí foerdun mid swordum tó fóenne mec, Mk. R. 14, 48. to get, gain, with acc. Rǽd geþencean, fón, Gen. 287. with gen.

god

(n.)
Grammar
god, m. and <b>god;</b> n.
Entry preview:

Th. i. 248, 6-9. where the genitive is used with a noun as an intensive Þonne is ꝥ Godes riht ꝥ hé beó clǽne it is the most perfect justice, that he be clear, Ll.

for-gifan

to give ⬩ bestow ⬩ grant ⬩ dispense ⬩ to give ⬩ to give ⬩ to give ⬩ to give up ⬩ hand over ⬩ deliver up ⬩ commit ⬩ practice ⬩ to give back ⬩ restore ⬩ to marry ⬩ to grant ⬩ permit ⬩ allow ⬩ to grant ⬩ to give ⬩ cause ⬩ to forgive

Entry preview:

Gif hwylce þǽr beóð þára þe hwæt ǽbylhða wið óðre habbað, þonne sceolan hig þá forgyfan, Ll. Th. ii. 434, 8

healdan

(v.)

to keep watch over ⬩ keep in charge ⬩ to keep ⬩ to watch over ⬩ keep ⬩ govern ⬩ rule ⬩ a king ⬩ to keep ⬩ guard ⬩ to watch ⬩ to defend ⬩ preserve ⬩ to hold ⬩ take ⬩ arrest ⬩ to have hold of ⬩ to hold ⬩ to hold ⬩ to hold up ⬩ to maintain ⬩ support ⬩ uphold ⬩ manage ⬩ to hold ⬩ bear ⬩ conduct ⬩ to behave ⬩ to handle ⬩ treat ⬩ deal with ⬩ to hold ⬩ to hold ⬩ to have possession ⬩ to hold ⬩ occupy ⬩ an office ⬩ a position ⬩ to hold ⬩ to remain in ⬩ to retain ⬩ detain ⬩ to keep ⬩ to detain ⬩ to keep ⬩ to keep ⬩ to keep oneself ⬩ remain ⬩ to hold ⬩ keep together ⬩ continue ⬩ to maintain ⬩ keep ⬩ to perform ⬩ keep watch ⬩ to keep ⬩ to keep unbroken ⬩ inviolate ⬩ to keep ⬩ to constrain ⬩ compel ⬩ restrain ⬩ stop ⬩ to restrain oneself ⬩ refrain ⬩ to entertain ⬩ to keep in mind ⬩ remember ⬩ regard ⬩ to hold as ⬩ to hold ⬩ to proceed ⬩ move on ⬩ to continue ⬩ go on with ⬩ to go on

Entry preview:

Þá welan beóþ leóftǽlran þonne þonne hié mon selþ þonne hié beón þonne hí mon gadraþ and healt (hilt, v. l.), Bt. 13; F. 38, 15. Þá ðe ꝥ word healdað qui uerbum retinent, Lk. 8, 15. Hé gife, þe him God sealde, heóld, B. 2183.

cýþþu

Grammar
cýþþu, (-o).
Entry preview:

Máran cýððe habbað englas tó Gode þonne men, i. 10, 3: ii. 112, 29. Þá hǽðenan náne cýððe tó Gode næfdon, i. 396, 28. Cíððe, 25. Gif hé tó þám cyninge furðor cýððe hæbbe, Ll.

Linked entry: cýþ

ge-medemian

(v.)
Entry preview:

Gif se æþelborena mid godcundum cræfte þone unæþelborenan oferþýhií, sý hé gemedemad furður be his geearnungum þonne se unæþelborena, 12, 16. Furðor beón gemedemod in majori loco stabiliri, lio, 7

ge-þanc

Entry preview:

Wearð him hýrra hyge and on heortan geþanc máran módsefan þonne gemet wǽre, Dan. 491. Gleáw geþances, 743. Nis mé on geþance vel on móde non mihi est cordi, Wrt. Voc. i. 54, 47.