scyld
Entry preview:
Hwílum biþ gód wærlíce tó míðanne his hiéremonna scylda ( vitia ), Past. 21, 1; Swt. 151, 9. a debt, due Ryhtlícor cweðan ðæt wé him gielden scylde ðonne wé him mildheortnesse dón justitiae debitum potius solvimus, quam misericordiae opera implemus,
Linked entry: GYLT
and-efn
Entry preview:
Dóð gé eówrum monnum ðæt ilce be hira andefne (-efene, v. l. ), 203, 1. Ǽlc gesceaft is tó árianne be hire andefne, and symle sió héhste swíþost, Bt. 32, 2; F. 116, 14.
á-fédan
Entry preview:
H. 7. 31. to bring up, nurture Þám gelícost þe sum cyning háte sum wíf dón on carcern, and heó cenne cniht, and sé sý ðǽr áféded oð hé sý twéntigwintre, Wlfst. 3, l. On mínre scóle áféd and gelǽred ( nutritus ), Bt. 3, I; F. 4, 19.
ge-frédan
Entry preview:
Ðon má ðe mon his, feax mæg gefrédan bútan ðám felle, 139, 21. Sé þe bær líc gefréddan wolde, hé hyt scolde myd barum handum gefrédan, Solil. H. 43, 14. (2 a) to feel a blow, heat, cold, & c. :-- Ðú þás dyntas náht ne gefrétst, Hml.
gífer-nes
Entry preview:
Suá oft suá wé úre hand dóð tó úrum múðe for giéfernesse ofergemet per immoderatum usum dum manus ad cibum tenditur Past. 313, 14.
leóht
Entry preview:
</b> figurative. illustrious, splendid On his dagum sceolde weorþan geboren sé sé þe leóhtra and scínendra (clarior) þonne sió sunne þá wǽre, Ors. 5, 14; S. 248, 11. giving mental illumination Swá dóð nú þá þeóstro þínre gedréfednesse wiðstand
ǽlc
all ⬩ any
Entry preview:
Hira geféra ælces ðára ðe wel doo, Past. 75, 12. Unscildig eówres ǽlces blódes, 379, 14. combined with án :-- Nim ðyssa wyrta ǽlcre ánre swá micel swá ðára óþra, Lch. iii. 72, 14.
ofer-gán
to overspread ⬩ to overrun (a country, as a victorious army does), to conquer ⬩ to pass a point or limit ⬩ to pass a moral limit, to transgress ⬩ to pass across, traverse, cross ⬩ to pass, pass off or away, be over, come to an end ⬩ To be over ⬩ to come upon, attack
Entry preview:
to overspread Seó lyft ofer*-*gǽþ ealne middaneard, Lchdm. iii. 272, 17. to overrun (a country, as a victorious army does), to conquer Se here fór tó Sandwíc, and swá ðanon tó Gipeswíc, and ðæt eall ofereode, Chr. 993; Erl. 132, 4.
Linked entries: ofer-eode ofer-gangan
ofer-méttu (o)
Pride, arrogance, haughtiness
Entry preview:
Mid his ágnum wordum ðone swiran gebiége his ágenra ofermétta suo judicio superbiae cervicem calcat Past. 26, 3; Swt. 185, 15. On heora oferméttum in superbia Ps. Th. 30, 20. On oferméttum áþunden, Past. proem.; Swt. 25, 6.
lád
excuse
Entry preview:
The term 'lád,' it will be seen from the following passages, does not, as Schmid observes, occur in the laws before Ethelred's time, canne and andsæc being used previously : -- Gyf mon ðone hláford teó ... nime him fíf þegnas tó and beó him sylf syxta
Linked entry: ládian
ná
No ⬩ not ⬩ non
Entry preview:
Swá sceal man dón, ðonne hé gegán þenceþ longsumne lof, ná ymb his líf cearaþ, Beo. Th. 3077; B. 1536. Ealle hí scínaþ, ná hwæðre ðeáh ealle efenbeorhte, Bt. Met. Fox 20, 460; Met. 20, 230.
þrítig
Thirty ⬩ thirty (years old)
Entry preview:
God cwæð: Ne dó ic him ná láð, gif ðǽr beóþ þrítig rihtwísra, Gen. 18, 30. Þrittig fæðma biþ se arc on heáhnisse, 6, 15: Jn. Skt. 6, 19. Ymb þrittig wintra, Bt. 39, 3; Fox 214, 25. Ymb þrítig wintergerímes, Met. 28, 25. Ymb þrítig geárgerímes, 29.
niman
Entry preview:
Niomað (dóð áweg, W. S. ) ðone stán, 11. 39. Tó niomanne (nummanne. L. áfyrran, W. S. auferre) télnisse míne. Lk. R. 1. 25.
síþ
Entry preview:
Hié tó helle sculon on ðone sweartan síþ (cf. the account of Hermóðr going to Hell : Hann reið dökkva dala ok diúpa), 45, 27 ; Gen. 733. Dóþ hys síþas ( semitas ) rihte, Mt. Kmbl. 3, 3 : Mk. Skt.
þe
Entry preview:
Swýðe manega synt þe þurh ðone weg faraþ,... Swýðe feáwa synt þe ðone weg findon, Mt. Kmbl. 7, 13, 14. Gé þe yfle synt cunnun góde sylena syllan, 7, 11.
Linked entry: þý
ge-læccan
Entry preview:
Embehtmenn geféngon ł gelahton ( comprehenderunt ) ðone Hǽlend, 18, 12. Hí ús gegripon ł gelahton him nos diripiebant sibi, Ps. L. 43, 11. Þæt folc his cépte and hine gelæhton, Hml. Th. ii. 506, 7.
ród
Entry preview:
Ðone hig nýddon ðæt hé bǽre hys róde, 27, 32 : Jn. Skt. 19, 17. Hé ðǽr þreó métte róde ætsomne, Elen. Kmbl. 1665; El. 834. a crucifix. v. sweor-ród
Linked entries: róde-tácen coc-ród
þorn
Entry preview:
Tó hafucðornæ; of ðam þornæ on ðone brádan stán ... on hælnes þorn; of ðam þorne on ðone bróc, v. 348, 21. On weocan þorn; of ðam þorne, vi. 92, 3. Ðornas sentes, Wrt. Voc. ii. 120, 28. Þornas, i. 33, 41: 80, 19.
clǽne
Entry preview:
Mid claene feó, ðæt wæs mid clǽne golde, Txts. 175, 5. of land, free from hurtful growth, clear Ðone æcer ðe wæs mid ðornum áswógen . . . ðone æcer ðe stent on clǽnum lande ( terram quae nullas spinas habuit ), Past. 411, 19.
wyrcan
Entry preview:
(l c β) :-- Ne wyrce gé mínes fæder hús tó mangunghúse nolite facere domum patris mei domum negotiationis. Jn. 2, 16. 2. Add Weorc ꝥ þe þú wercende wǽre ł weorhtest opus quad operatus es, Ps.