for-lǽtan
to let ⬩ permit ⬩ allow ⬩ suffer ⬩ to suffer ⬩ to let ⬩ grant ⬩ to leave ⬩ to leave ⬩ to leave ⬩ consuming ⬩ to leave alone ⬩ leave undone ⬩ abstain from ⬩ neglect ⬩ to leave out ⬩ omit ⬩ to spare ⬩ leave to ⬩ to leave ⬩ quit ⬩ to abandon ⬩ forsake ⬩ desert ⬩ abandon ⬩ to leave ⬩ to leave ⬩ to leave ⬩ die ⬩ to defend ⬩ to abandon ⬩ to leave ⬩ to abandon ⬩ to leave ⬩ to leave of ⬩ give up ⬩ to abandon ⬩ abandon ⬩ to let go ⬩ to restrain ⬩ to release ⬩ restore ⬩ to give up ⬩ relinquish ⬩ to remit ⬩ forgive ⬩ to lose ⬩ to put away ⬩ dismiss ⬩ lay aside ⬩ to send
Entry preview:
Swá hwá swá unþeáwas forlǽtan wile, Bt. 31, 1; F. 110, 25. where a verb of motion may be supplied, to let in or out, admit to,put under: Úsic þe hé tó wuldre forlét, Cri. 30. Hí hí in forléton, Jud. 170.
CWEÐAN
To say, speak, call, proclaim ⬩ dicere, loqui, vocare, indicere
Entry preview:
Gif se þeówa cweðe ðæt he nelle fram ðé faran if the servant should say that he will not go from thee, Deut. 15, 16. Ðý-læs cweðen [MS. cweðan] óðre þeóda lest other nations should say, Ps. Th. 78, 10. Gif ic cwǽde if I said, 72, 12.
ge-wyrcan
Entry preview:
Earm bið sé þe wile firenum gewyrcan, þæt hé fáh scyle from his Scyppende áscyred weorðan, Cri. 1617.
dǽl
- Wrt. Voc. ii. 104, 79
Entry preview:
Bið sé his dǽl synnig he for his part will be guilty, Ll. Th. i. 138, 17. in numeration, time Is ánra gehwylc synderlíce xxx-tigum ðúsendum dǽla lengra ðonne eal middangeard, Salm. K. 150, 13. v. eástsúþ-, middel-, neáh-, twi-dǽl
hál
Entry preview:
God wile ꝥ ealle menn hále beón, Hml. S. 30, 92: Lk. 8, 12. in forms of greeting. with verb Hál westú, Maria ave, Maria, Bl. H. 143, 17: Lch. iii. 54, 18. Wes þú, Hróðgár, hál, B. 407. alone Hál (hál beó þú, W. S.), láruwa have, Rabbi, Mt. L.
wendan
To turn ⬩ To cause to move ⬩ to change ⬩ alter ⬩ convert ⬩ to translate ⬩ interpret ⬩ to move one's self ⬩ take one's way ⬩ go ⬩ proceed ⬩ wend ⬩ To wend ⬩ go ⬩ proceed
Entry preview:
Ðæt wile wendan on wæterbollan Lchdm. ii. 248, 7. to change, shift, vary, be variable God ne went nó swá swá wé dóþ Bt. 42; Fox 258, 20. Wendeþ Exon. Th. 379, 13; Deór. 379.
wráþ
wroth ⬩ angry ⬩ incensed
Entry preview:
Se yfla unrihta wráþa(evil) willa wóhhǽmedes, Met. 18, 2. Wráðan (fierce) yrres, Ps. Th. 77, 50. On ðám wráðan dæge diem tentationis, 94, 9. Wráþe hægle, 77, 47. Wráð yrre ðín, 78, 5. Þurh wráð (evil) gewitt. Elen. Kmbl. 915; El. 459.
wyn-sum
winsome ⬩ agreeable ⬩ pleasant ⬩ pleasant ⬩ joyous
Entry preview:
Sum sceal wildne fugel átemian, óþþæt seó heoroswealwe wynsum weorþeþ, Exon. Th. 332, 18; Vy. 87. León, wynsume wiht, wel átemede, Met. 13, 19. Eálá gé góde cildra and wynsume (venusti) leorneras, Coll. Monast. Th. 35, 33.
Linked entries: wynsumlíce wynsumness winsum
fæder
a parent ⬩ a step-father ⬩ forefather ⬩ fathers ⬩ ancestors ⬩ father ⬩ a god-father ⬩ a patron
Entry preview:
., Fædres, R.) willa, Jn. 6, 40. Fædores, Mk. p. 3, 3. Faderes, Mt. L. 12, 50. Ic wæs sended fram mínum Fæder, Bl. H. 155, 24: 157, 21. the heavenly Father of men Fæder úre þú þe eart on heofenum, Mt. 6, 9. Úre se heofonlica Fæder, Bl. H. 131, 27.
for-wyrcan
Entry preview:
Th. i. 192, 16. to injure or destroy by wrongful working. to treat improperly, use badly Hié witan willað hwæt hié sellað, and nyllað wietan mid hwelcum woo hié hit gestriéndon oððe forworhton ( wasted it ), Past. 343, 24.
ge-hwá
Entry preview:
(la) as antecedent :-- Ic gehwám wille þǽrtð tǽcan þe hiene his lyst má tó witanne, Ors. 3, j; 8. 102, 24. with gen. For gehwæt heardes oððe hnesces . . . þæs ðe mé innan oððe útan gebyrede, Angl. xi. 98, 52.
ge-féra
Entry preview:
Hár hilderinc bæd gangan forð góde geféran, By. 170 : 229. (4 c) a fellow-servant :-- Ðǽm gefero conservo, Mt. p. 18, 8. an associate from local connexion, a fellow-citizen, neighbour Gif þú fioh tó borge selle þínum geféran þe mid þé eardian wille.
lagu
Entry preview:
Th. i. 440, 23. what is considered right and proper Þæt wé beón wære ꝥ wé náhwár ne gán of lage, Angl. viii. 308, 18. a rule of action or procedure Hé lǽrde þæt manna gehwilc óðrum beóde þæt, þæt hé wille þæt man him beóde.
rǽdan
Entry preview:
Gefare hé ꝥ ꝥ God rǽde (cf. wille, 24), Ll. Th. i. 344, 29. Add Hé wíslíce rǽdde for Gode and for worulde eall his þeóde, Chr. 959; P. 115, 6. add: trans, to have an idea, suppose with acc.
tó-brecan
To break, ⬩ break in pieces ⬩ to break in two, ⬩ to break to pieces, ⬩ break up, ⬩ to separate into parts by striking or pulling ⬩ to overthrow, ⬩ break down, ⬩ ruin, ⬩ destroy, ⬩ put into confusion, ⬩ rout, ⬩ to destroy, ⬩ crush ⬩ to take by assault ⬩ to break a promise, pledge, etc., ⬩ to infringe, ⬩ violate ⬩ to break, ⬩ interrupt
Entry preview:
Ða wildan hors scealden iornan and him ða limo all tóbrecan, Shrn. 72, 2. Tó gehwylcum bryce, hundes brægen áléd on wulle and ðæt tóbrocene tó gewriþen, Lchdm. i. 370, 19. Wiþ ealdre wunde tóbrocenre, ii. 92, 1.
má
More ⬩ rather ⬩ further
Entry preview:
Forðon ðe Godes willa is ðæt tó Columban mynstre hé má fære and lǽre Dei enim voluntatis est ut ad Columbæ monasteria magis pergat docenda, Bd. 5, 9; S. 622, 39.
þeód-scipe
Entry preview:
Nis nú fela folca ðætte fyrngewritu healdan wille, ac him hyge brosnaþ, ídlaþ þeódscype ( or under IV?), Exon. Th. 304, 13; Fä. 69. Hé wæs on godcundlícan þeódscipe getýd and gelǽred (sacris litteris et monasticis disciplinis erudiebatur) ...
húsel
Entry preview:
Add: a sacrifice; sacrificium Miltheortnisse ic willo, and nis húsul misericordiam volo, et non sacrificium, Mt. L. 12, 7.
hwæþer
Entry preview:
Th. i. 280, 16: 394, 1. swá hwæþer ... swá ... swá Ǽlc tiónd áge geweald swá hwæðer hé wille, swá wæter swá ísen, Ll. Th. i. 296, 3. <b>V a.
hwæt-hwega
Entry preview:
Hé wilnað hwæshweg (-hwugu, v. l. ) þæs þe hé þonne næft, Bt. 11, 1; F. 34, 1. Hwæshwugu (hwæthweg, v. l.) þisses woruldwelan wilnian aliquid pascere, 26, 2; F. 94, 3.