habban
Entry preview:
See cýþþe habban unáer cýþþu; 1. 2 a. to treat, use Ic sende ofer eów geswinc and mettrumnesse . . . þá eów habbað oð deáðes tócyme swíðe hearde, Wlfst. 230, 7.
hé
Entry preview:
Eówre wítgan . . ., ðæt hé (hié, v. l. ) eów gebróhton on hreówsunge, 90, 3. Heó, 87, 4. Hié (hió, v. l. ), 271, 20. Sume ðá ðá wénað ðæt hié eáðmóde sién, hii dóð, 301, 26. Ðonne hé (hié, v. l. ) dóð . . ., ðonne hié . . . gehwierfað, 368, 19.
witan
to wit ⬩ know ⬩ have knowledge ⬩ be aware, ⬩ to know ⬩ have knowledge of, ⬩ be aware of ⬩ to be wise ⬩ be in one's senses ⬩ to be conscious of ⬩ to know ⬩ to feel ⬩ shew
Entry preview:
Eówer Fæder wát hwæs eów þearf biþ, Blickl. Homl. 21, 1. Wé witon hwelce wælhriównessa Neron weorhte, Bt. 16, 4; Fox 56, 36. Ne wuti gé of hwelc tíd hláferd íwer tó cymmende sié, Mt. Kmbl. Lind. 24, 42, Gif ic wiste hú ..., Beo. Th. 5032; B. 2519.
hwá
Who ⬩ what. ⬩ any one ⬩ some one ⬩ anything ⬩ something ⬩ whosoever ⬩ whatsoever, ⬩ whatever
Entry preview:
Gyf hwá eów ǽnig þingc tócwyþ si quis vobis aliquid dixerit, Mt. Kmbl. 21, 3. Nellaþ hí gelýfan ðeáh hwá of deáþe árise they will not believe, though one rose from death, Homl. Th. i. 334, 21: Bt. Met. Fox 10, 53; Met. 10, 27.
hand
Entry preview:
Nú seó hond ligeð, seó þe eów welhwylcra wilna dohte, B. 1343. Hond gemunde fǽhðo genóge, feorhsweng ne ofteáh, 2488. Sceal hond and heard sweord ymb hord wígan, 2509.
niman
Entry preview:
Dæghwámlíce ic sæt mid eów on þám temple, and gé mé ne námon (nómo, L. nóman, R.), Mt. 26, 55. Hí námon þone ꝥ and þes cynges men and dydon hí on hæftnunge, Chr. 1087; P. 224, 27.
lagu
Law ⬩ statute ⬩ decree ⬩ regulation ⬩ rule ⬩ fixed custom
Entry preview:
Gé for náht dydon Godes bebod for eówre lage quare discipuli tui transgrediuntur traditionem seniorum? ... Irritum fecistis mandatum Dei propter traditionem vestram, Mt. Kmbl. 15, 2, 6.
under-þeódan
to subject ⬩ subjugate ⬩ render subject ⬩ to subject ⬩ cause to endure ⬩ render liable ⬩ to subjoin ⬩ add ⬩ to support
Entry preview:
Gé underþiódaþ eówre héhstan medemnesse under ða eallra nyþemestan gesceafta vos dignitatem vestram infra infima quaeque detruditis, Bt. 14, 2; Fox 44, 33. Ðú underþeóddest folc under mé subdis populos sub me, Ps. Spl. 17, 49.
Linked entries: under-geþeóded under-þídan
wǽpen
a weapon ⬩ membrum virile
Entry preview:
Nimaþ eówre wǽpn ponat vir gladium super femur suum, Ex. 32, 27. Gegríp (gefóh, Ps. Th.) wǽpn (wépen, Ps. Surt.) and scyld apprehende arma et scutum, Ps. Spl. 34, 2. Uoepeno, Rtl. 168, 1.
Linked entries: wǽmn wǽpen-mann wǽpn wǽpned
leód
A man ⬩ poet ⬩ a prince ⬩ men ⬩ people ⬩ country
Entry preview:
Ic eówea leóda willan geworhte, 1273; B. 634. Næs ðǽr má sínra leóda nemne elleffne orettmæcgas, Andr. Kmbl. 1326; An. 663. Wæs hé eallum his leódum leóf ipse [Oswin] amabilis omnibus præfuit, Bd. 3, 14; S. 539, 33.
CWEÐAN
To say, speak, call, proclaim ⬩ dicere, loqui, vocare, indicere
Entry preview:
Ne cweðaþ betwux eów say not among yourselves, Mt. Bos. 3, 9. Cweðe ge say ye, Gen. 50, 19. Ðý-læs ðú cweðe lest thou shouldest say, Cd. 98 ; Th. 129, 18; Gen. 2145: Ælfc. Gr. 7 ; Som. 6, 16: 21 ; Som. 23, 28, 38.
þanan
Entry preview:
Ðære wrǽnnesse wódþrág ... gedrǽfþ sefan ingehygd : þonan mǽst cymeþ unnetta saca, Met. 25, 43. marking cause, reason Ne gehýrdest ðú Drihten cweþende, for þon þe ic eów sende swá swá sceáp on middurn wulfum?
Linked entries: þanan-forþ þanon þonan þonon
ge-cweþan
Entry preview:
L. 5, 14. to say. with noun (pronoun) object Þæt þæt ic tó eów gecweðe, þæt ic cweðe tó eallum mannum. Hml. Th. 524, 16. Heora nán nyste hwæt óðer gecwæð, 472, 28. Þá cwæþ hé: 'þanc ic dó ...'. Sóna swá hé þás word gecwæþ, Bl. H. 191, 23-29.
Linked entry: ge-cwidrǽden
ge-trymman
Entry preview:
'Getrymiað eów wið ðá burg' ... Suǽ suǽ here sceolde bión getrymed onbútan Hierusalem, suǽ sculon beón getrymed ðá word ðæs sácerdes ymbútan ðæt mód his hiéremonna Past. 161, 19-25.
sendan
Entry preview:
Ic eów sende swá swá sceáp gemang wulfas. Mt. Kmbl. 10, 16. Hé sent ǽrendracan, Lk. Skt. 14, 32. God sendeþ his engla gástas tó ǽrendwrecum, Blickl. Homl. 203, 14. Hé úsic sendeþ ðæt wé sóðfæstra mód oncyrren, Exon. Th. 261, 34; Jul. 325.
losian
Entry preview:
Butergeþweor ǽlc and cýsgerunn losaþ eów, Coll. M. 28, 19. Hé beorna reáf manige méteð, þǽr hit mannum losað invenit spolia multa. Ps. Th. 118, 162. Eall heora ǽhta losodon, Hml. S. 30, 151.
LǼTAN
to LET ⬩ allow ⬩ permit ⬩ suffer ⬩ to let ⬩ let go ⬩ give up ⬩ dismiss ⬩ leave ⬩ forsake ⬩ let ⬩ to let ⬩ cause ⬩ make ⬩ get ⬩ have ⬩ cause to be ⬩ place ⬩ make as if ⬩ make out ⬩ profess ⬩ pretend ⬩ estimate ⬩ consider ⬩ suppose ⬩ think ⬩ to behave towards ⬩ treat ⬩ to let
Entry preview:
Gé forsáwon eall mín geþeaht and léton eów tó giémeléste ðonne ic eów cídde despexistis omne consilium meum et increpationes meas neglexistis, Past, 36, 1; Swt. 247, 22.
Linked entries: aweg-lǽtan leórt
þingian
Entry preview:
Ic ( Christ ) eów þingade, ðá mé on beáme beornas sticedon, Cd. Th. 296, 29; Sat. 509. Him ( himself ) ðingode David, and tó Drihtne gebæd, Ps. C. 26: Elen. Kmbl. 985; El. 494. Gif hé wyle him sylfum þingian si pro seipso supplicare velit, L. Ecg.
wiþ-sacan
To deny ⬩ refuse ⬩ reject ⬩ to say no ⬩ to refuse permission ⬩ refuse ⬩ reject ⬩ decline ⬩ to deny ⬩ reject ⬩ refuse assent ⬩ to renounce ⬩ reject ⬩ give up ⬩ refuse ⬩ withhold ⬩ not to give ⬩ to declare hostility
Entry preview:
Ǽlc of eów ðe ne wiðsæcð (renuntiat ) eallum þingum ðe hé áh, Lk. Skt. 14, 33. Ðú wiðsóce sóþum criste tu repulisti christum tuum, Ps. Th. 88, 32. Hé wiðsóc (repulit ) snytru húse, wæs his ágen hús, 77, 60, 67. Hé ðínum wiðsóc aldordóme, Elen.
ge-weald
Entry preview:
Nú gé habbað gehýred hwæt eów tó dónne is ... gif gé of þysum dóð wé nagon geweald, Ll.