Bosworth Toller's

Anglo-Saxon

Dictionary online

CWEÐAN

(v.)
Grammar
CWEÐAN, to cweðanne; part. cweðende ; ic cweðe, ðú cweðest, cweðst, cwæðst, cwiðst, cwyðst, cwíst, cwýst, he cweðeþ; cweþ, cwiþ, cwyþ, pl. cweðaþ ; p. ic, he cwæþ, ðú cwǽde , pl. cwǽdon; impert. ¨ cweþ, cweðe , pl. cweðaþ, cweðe; subj. cweðe, pl. cweðen; p. cwǽde, pl. cwǽden ; pp. cweden

To say, speak, call, proclaim ⬩ dicere, loqui, vocare, indicere

Entry preview:

Gif se þeówa cweðe ðæt he nelle fram ðé faran if the servant should say that he will not go from thee, Deut. 15, 16. Ðý-læs cweðen [MS. cweðan] óðre þeóda lest other nations should say, Ps. Th. 78, 10. Gif ic cwǽde if I said, 72, 12.

Linked entries: a-cweðan cwýst ðú

má

(adv.)
Grammar
má, <b>, mǽ;</b> adv.

More ⬩ rather ⬩ further

Entry preview:

Forðon ðe Godes willa is ðæt tó Columban mynstre hé má fære and lǽre Dei enim voluntatis est ut ad Columbæ monasteria magis pergat docenda, Bd. 5, 9; S. 622, 39.

þrowian

(v.)
Grammar
þrowian, (þrówian?), þreowian (þreówian?); p. ode

To suffer ⬩ to suffer as opposed to to act ⬩ to suffer what is painful ⬩ to suffer martyrdom ⬩ to make to suffer ⬩ to crucify ⬩ to suffer for something ⬩ pay for ⬩ atone for

Entry preview:

Godes sunu on róde galgan þrowode, 27, 28: Elen. Kmbl. 841; E1. 421: Rood Kmbl. 165; Kr. 84. Ðrowode, Menol. Fox 167; Men. 85. Þrowode martyrizavit, Wrt. Voc. ii. 55, 14. His mæssepreóst þreowude mid him, Shrn. 124, 1. Þrowedon agonizarunt, Wrt.

Linked entry: a-þrówian

dóm

Entry preview:

Se deáð him tó cymeþ Godes dóm tó ábeódenne, 59, 11. Heardne dóm gehýran, 83, 17. Beheáfodlicne dóm capitalem sententiam, An. Ox. 4043: 4803. Iudas geseah þone réðan dóm, Hml.

hraþe

(adv.)
Entry preview:

Árás þá eorla wynn swá hé hraðost meahte ( as soon as his weariness would permit ), Gú. 1082. where action or process goes on rapidly Hrægle gelíc þe hraðe ealdað, Ps. Th. 108, 19. Weaxaþ swíþe hraþe feldes blósman, Bt. 9; F. 26, 18.

lange

Entry preview:

Hé wæs longe ǽr swíðe earfaðcierre tó Godes geleáfan, Shrn. 100, 17: Exod. 138: Cri. 115. Hwæðer hé lenge ǽr áfeólle, Lch. ii. 258, 24. Be þǽre róde þe ǽr in legere wæs lange bedyrned, El. 602.

lǽn

(n.)
Grammar
lǽn, lán [v. under lǽn-land], e; f.

a loan ⬩ grant ⬩ gift ⬩ lease ⬩ fee ⬩ fief

Entry preview:

Lǽn Godes, ælmihtiges gife, 32; Th. 43, 18; Gen. 692. Ðeáh hé him nánra óðerra lǽna [but Cott. MS. leana] ne wéne though he expect no other benefits, Bt. 24, 3; Fox 84, 1.

Linked entries: lǽne lǽn-land

láf

(n.)
Grammar
láf, e; f.

remnant ⬩ remains ⬩ relic ⬩ remainder ⬩ rest ⬩ lave ⬩ legacy ⬩ heirloom ⬩ a relict ⬩ widow

Entry preview:

Seoððan se écea dǽl of biþ ðæt is seó sáwl hwæt biþ elles seó láf búton wyrma mete when the eternal part, that is the soul, is gone, what else is the rest but food for worms? Blickl. Homl. iii. 32. Ic beó tó láfe resto, Ælfc. Gr. 24; Som. 25, 62.

Linked entries: lǽf tó

ge-swencan

Entry preview:

Hié monege cyningas geswencton, tó þon ꝥ hié eall gesealdon . . . wiþ hiera earman lífe inquietudo bellorum qua illi (reges) adtriti sunt, Ors. 5, 1 ; S. 214, 19.Hié magon ðá gódan swá micle swíður geswencean swá hié hiora ánmódlícor éhtað bonos deterius

ge-fón

(v.)
Entry preview:

(Goth, ga-fáhan: O. Sax. O.H.Ger. gi-fáhan.)

hiw

(adj.)
Grammar
hiw, l. híw,

shape ⬩ form ⬩ shape ⬩ figure ⬩ a form ⬩ shape ⬩ writing ⬩ appearance ⬩ aspect ⬩ colour ⬩ form ⬩ kind ⬩ nature ⬩ character ⬩ formula ⬩ form ⬩ type ⬩ model ⬩ a pretex ⬩ a fancy ⬩ a kind ⬩ species

Entry preview:

Sé þe wæs on Godes híwe onféng ꝥ híw úre týddran gecynde, Bl. H. 29, 3. Undernim ðú leorningcnihtes híw, ꝥ þú ðás gerýnu leornian mæge, Hml. Th. i. 590, 21. In monnes híw, Cri. 657. In cildes híw, 725.

ród

Entry preview:

Th. ii. 304, 15 Hé mearcode him on heáfde hálig róde-tácen] :-- Hé þá nǽdran ácwealde sóna gif hé hí gesegnode mid Crístes róde tácne, swá ꝥ heó swulte for þám mægne þǽre hálgan róde, þonne se Godes wer ꝥ róde tácen áwrát mid his fingre; and eác gif.

tó-brecan

(v.)
Grammar
tó-brecan, p. -bræc, pl. -brǽcon; pp. -brocen

To break, ⬩ break in pieces ⬩ to break in two, ⬩ to break to pieces, ⬩ break up, ⬩ to separate into parts by striking or pulling ⬩ to overthrow, ⬩ break down, ⬩ ruin, ⬩ destroy, ⬩ put into confusion, ⬩ rout, ⬩ to destroy, ⬩ crush ⬩ to take by assault ⬩ to break a promise, pledge, etc., ⬩ to infringe, ⬩ violate ⬩ to break, ⬩ interrupt

Entry preview:

Se ðe tóbræc (destruebat) ðone tempel Godes, Mt. Kmbl. Lind. 27, 40. Hyra setlu hé tóbræc (evertit), Mt. Kmbl. 21, 12: Mk. 11, 15. Wutun tiligean ðæt wé heora burh tóbrecan móton accipient in vanitate civitates tuas. Ps. Th. 138, 17.

ládian

(v.)
Grammar
ládian, p. ode.

to excuse ⬩ clear ⬩ exculpate ⬩ defend

Entry preview:

Gif se hláford hine ládian wylle mid twám gódum þegenum, L. Eth. iii. 4; Th. i. 294, 12

Linked entries: lǽdend be-ládian

ge-ceósan

(v.)
Grammar
ge-ceósan, to geceósanne, geceósenne; ic -ceóse, ðú -ceósest, -cýst, -císt, he -ceóseþ, -cýsþ, -cýst, pl. -ceósaþ; p. -ceás, pl. -curon; pp. -coren

To elect ⬩ choose ⬩ decide ⬩ prove ⬩ approve ⬩ eligere ⬩ præeligere ⬩ seligere ⬩ asciscere ⬩ petere ⬩ nancisci

Entry preview:

Gecuron híg ða gódan on hyra fatu elegerunt bonos in vasa, Mt. Bos. 13, 48 : Gen. 6, 2 : Ors. 1, 14; Bos. 37, 26 : Ps. Th. 105, 27. Ðé wíc geceós on ðissum lande choose thee a habitation in this land, Cd. 130; Th. 164, 30; Gen. 2722 : Beo.

ge-sprecan

Entry preview:

Hé lǽrde ðá menigo, ꝥte geblann gespreaca, 5, 4. with cognate object. a noun denoting speech or a pronoun referring to a statement, to speak words, &amp;c.say Word Godes gispreces (loquitur ], Jn. R. L. 3, 34. Word hé gespræce, Mk. L. 8, 32.

wandian

(v.)
Grammar
wandian, p. ode.

to hesitate ⬩ shrink ⬩ flinch ⬩ be influenced by

Entry preview:

Homl. 43, 9. with the constructions of and (c.β) Ða bydelas ðe for ege oððe lufe oððe ǽnigre worldscame eargiaþ and wandiaþ Godes riht tó sprecanne, Wulfst. 191, 6.

Linked entries: ge-wand á-wandian

wanian

(v.; adj.)
Grammar
wanian, p. ode. I. trans.

To make less ⬩ lessen ⬩ diminish ⬩ curtail ⬩ to bring within narrower limits ⬩ to abate ⬩ check ⬩ reduce ⬩ to cause to cease or fail ⬩ to bring to nought ⬩ destroy ⬩ frustrate ⬩ to put in an inferior position ⬩ To wane ⬩ become less ⬩ decrease ⬩ diminish ⬩ to wane ⬩ become inferior ⬩ decline ⬩ decay

Entry preview:

Godes dómas náwþer ne ná wanian ne ne écan, Blickl. Homl. 81, 4. to bring within narrower limits, to abate, check, reduce, v. 4. Wona ðæt ondspyrnisse minue offendiculum, Rtl. 11, 13. Wé sceolon ða fúlan gálnysse symle wanian, Homl. Th. i. 96, 22.

Linked entry: a-wanian

Ælfréd

(n.)
Grammar
Ælfréd, es; m. [ælf an elf; réd = rǽd counsel, wise in counsel: v. Ælfred]

Alfred ⬩ Alfrédus ⬩ Alfred the Great

Entry preview:

Ða ylcan sumere, forwearþ ná læs ðonne xx scipa mid mannum mid ealle be ðam súþ. riman in the same year [A.D. 897], the king [Alfred] commanded his men to go to Wight... They then took two of the ships, and slew the men ...

LICGAN

(v.; adv.)
Grammar
LICGAN, p. læg: pl. lǽgon; pp. legen.

To LIE ⬩ fail ⬩ to lie ⬩ go ⬩ run

Entry preview:

A. pp. 491 sqq. to lie, be situated [of a place], go or run [of a road or stream] On ðam wege ðe líþ tó Euphfrate in via, quæ ducit Euphratam, Gen. 35, 19. Swá swá se weg líþ, wé faraþ, Num. 21, 22.

Linked entry: for-lǽge